Έρευνα της IPSOS σε ασθενείς & ιατρούς σχετικά με τις απόψεις & τη στάση τους απέναντι στα καινοτόμα φάρμακα

0

Η έννοια των καινοτόμων φαρμάκων είναι γνωστή στο χώρο της φαρμακευτικής βιομηχανίας και έρευνας. Το σημαντικό ερώτημα όμως, που γεννάται, είναι το κατά πόσο είναι σαφής και απόλυτα κατανοητή η έννοια της καινοτομίας πέρα από τον χώρο των «ειδικών». Γνωρίζουν οι ασθενείς αλλά και οι επαγγελματίες υγείας τι σημαίνει καινοτόμο φάρμακο;
Το σημαντικό αυτό ερώτημα έρχεται να απαντήσει μια αποκαλυπτική έρευνα η οποία διεξήχθη από την εταιρεία IPSOS.
Σκοπός της έρευνας αυτής ήταν να διερευνήσει:

  • Πώς αντιλαμβάνονται οι ασθενείς την έννοια της καινοτομίας στα φάρμακα;
  • Προτίθενται οι ασθενείς να απαιτήσουν από τους θεράποντες ιατρούς να τους συνταγογραφήσουν το καινοτόμο φάρμακο; Θα πλήρωναν οι ασθενείς επιπλέον χρήματα για ένα καινοτόμο φάρμακο;
  • Ποια είναι η στάση που κρατούν οι ιατροί απέναντι στα καινοτόμα φάρμακα; Ποιες είναι οι απόψεις τους σχετικά με την καινοτομία;
  • Ποιά φάρμακα θεωρούν οι ιατροί ότι είναι καινοτόμα και για ποιούς λόγους;
  • Και τέλος, ποιές προϋποθέσεις θα ήθελαν να πληροί ένα καινοτόμο φάρμακο, προκειμένου να το συνταγογραφήσουν;

Μεθοδολογία

Η έρευνα διεξήχθη πανελλαδικά μέσω προσωπικών και τηλεφωνικών συνεντεύξεων διάρκειας 10 λεπτών με χρήση δομημένου ερωτηματολογίου σε ασθενείς και ιατρούς.
Κατανομή: 70% Αττική , 30% άλλες αστικές περιοχές.
Χρόνος διεξαγωγής: Οκτώβριος 2012- Ιανουάριος 2013
Συμμετείχαν:

  • 349 ασθενείς, άνδρες –γυναίκες, ηλικίας 25 -70 ετών.

Από αυτούς:

  • 207 με χρόνιο πρόβλημα υγείας (υπέρταση, υπερλιπιδαιμία, διαβήτη, αποφρακτική πνευμονοπάθεια, άσθμα, οστεοπόρωση κλπ)
  • 142 με σπάνιο ή απειλητικό για τη ζωή νόσημα (σκλήρυνση κατά πλάκας, άλλο αυτοάνοσο νόσημα, ορφανό νόσημα, κυστική ίνωση, καρκίνο, οροθετικοί, νεφροπαθείς κλπ)
  • 210 ιατροί εξειδικευμένοι στο χειρισμό χρονίων και σπανίων/απειλητικών για τη ζωή νοσημάτων
  • Ειδικότητες: νοσοκομειακοί, νευρολόγοι,ογκολόγοι, ειδικοί σε λοιμώξεις AIDS, Ηπατίτιδα Β & Ηπατίτιδα C (λοιμωξιολόγοι, ηπατολόγοι, παθολόγοι) και παιδίατροι.

Για τον αντικειμενικό προσδιορισμό των πεδίων διερεύνησης και ροής του ερωτηματολογίου, προηγήθηκε μια σύντομη φάση ποιοτικής έρευνας με προσωπικές συνεντεύξεις με ασθενείς, ιατρούς καθώς και συμβουλευτικές συναντήσεις με προέδρους συλλόγων ασθενών.
 
Ας δούμε λοιπόν αναλυτικά τα αποτελέσματα της έρευνας.

Τί σημαίνει καινοτόμο φάρμακο

Όπως φάνηκε από την έρευνα, η έννοια της καινοτομίας δεν είναι σαφής και κατανοητή τόσο από τους ασθενείς, όσο και από τους ιατρούς. Σε αυθόρμητο επίπεδο, οι ασθενείς ερμηνεύουν κυρίως την λέξη, ορίζοντας γενικά τα καινοτόμα φάρμακα ως: καινούργια, πρωτότυπα, πρωτοποριακά και διαφορετικά. Ωστόσο, είναι εντυπωσιακό ότι 24% των ασθενών απάντησε ότι δεν γνωρίζει καθόλου τι είναι τα καινοτόμα φάρμακα.
Όσον αφορά στους ιατρούς, οι αυθόρμητες απαντήσεις για τον ορισμό της καινοτομίας στα φάρμακα επικεντρώνονται περαιτέρω στον διαφορετικό μηχανισμό δράσης του φαρμάκου, στις λιγότερες παρενέργειες και στην αποτελεσματικότητα του φαρμάκου (slide 1).

 Παράδειγμα καινοτόμου φαρμάκου

Όταν ζητήθηκε από τους ασθενείς και τους ιατρούς, να μας δώσουν ένα παράδειγμα καινοτόμου φαρμάκου, τα ευρήματα έδειξαν ότι:

  • Η συντριπτική πλειοψηφία των ασθενών (73%) δεν συνδέει συγκεκριμένα φάρμακα με τον όρο «καινοτόμο»
  • Σχεδόν οι 4 στους 10 ιατρούς επίσης αναφέρουν ότι δεν γνωρίζουν κανένα καινοτόμο φάρμακο
  • Ενώ μόνο 1 στους 3 αναφέρει συγκεκριμένο φάρμακο, το οποίο είναι αποκλειστικά της ειδικότητάς του.

Συμπέρασμα: Σε αυθόρμητο επίπεδο δεν υπάρχει σαφής και συγκεκριμένος ορισμός της καινοτομίας ούτε υπάρχει ιδιαίτερος συσχετισμός συγκεκριμένων φαρμάκων ως καινοτόμα.
Στη συνέχεια προχωρήσαμε σε υποβοηθούμενες ερωτήσεις ζητώντας από τους ασθενείς να μας απαντήσουν συγκεκριμένα τι πιστεύουν για τα καινοτόμα φάρμακα.

Ασθενείς: άποψη για τα καινότομα φάρμακα

Συνολικά φαίνεται από την έρευνα ότι οι ασθενείς είναι θετικά προσκείμενοι προς τα καινοτόμα φάρμακα διότι, παρόλο που το 64% δηλώνει ότι δεν γνωρίζει πολλά γι’ αυτά και θέλει να ενημερωθεί περισσότερο, η πλειονότητα συμφωνεί, ότι τα καινοτόμα φάρμακα είναι καλύτερα από τα παλαιότερα γιατί είναι πιο εξελιγμένα. Επίσης, οι ασθενείς θεωρούν ότι τα καινοτόμα φάρμακα είναι εξειδικεύμένα για σοβαρές παθήσεις και δρουν με διαφορετικό τρόπο στον οργανισμό (slide 2).

Για να κατανοήσουμε την αξία αυτής της θετικής συναισθηματικής στάσης των ασθενών υπέρ των καινοτόμων φαρμάκων, επιχειρήσαμε μία σύγκριση με τη στάση τους απέναντι στα γενόσημα. Οι ασθενείς δήλωσαν ότι χρειάζονται περισσότερη ενημέρωση και για τα δύο. Τα γενόσημα φάρμακα σε αντίθεση με τα καινοτόμα φάρμακα αντιμετωπίζονται με επιφύλαξη καθώς θεωρούνται ότι δεν είναι όλα το ίδιο ποιοτικά, αλλά και ότι η ποιότητα τους εξαρτάται από τον κατασκευαστή τους. Εκτιμούν, επίσης, ότι τα γενόσημα φάρμακα δεν είναι το ίδιο ασφαλή με τα πρωτότυπα. Ωστόσο, είναι σημαντικό ν’αναφερθεί ότι οι ασθενείς αναγνωρίζουν ότι τα γενόσημα φάρμακα συνεισφέρουν σε ένα βιώσιμο οικονομικά, σύστημα υγείας. Το ίδιο, άλλωστε, εκτιμούν και οι γιατροί για τα γενόσημα φάρμακα παρά το οτι στην Ελλάδα υπάρχουν έντονες αμφιβολίες για την ποιότητά τους, η οποία εξαρτάται από τον κατασκευαστή.

Η αξία λοιπόν της συναισθηματικής δέσμευσης των ασθενών φαίνεται στον τρόπο που ενεργούν (slide 3,4).
Η θετική άποψη των ασθενών για τα καινοτόμα φάρμακα τους κάνει πιό διεκδικητικούς.

Όσον αφορά το ερώτημα, εάν οι ασθενείς θα αναλάμβαναν πιο ενεργό ρόλο στη διεκδίκηση ενός καινοτόμου φαρμάκου, η έρευνα έδειξε ότι:

  • Οι ασθενείς είναι θετικά διακείμενοι προς τα καινοτόμα φάρμακα σε ποσοστό 29% και δηλώνουν ότι θα παρέμβουν στον γιατρό τους, ζητώντας να τους συνταγογραφήσει καινοτόμα φάρμακα (ιδιαίτερα οι ασθενείς με σπάνια νοσήματα), ενώ το αντίθετο συμβαίνει με τα γενόσημα όπου το 70% δεν θα παρέμβει.

Είναι σημαντικό επίσης ν’αναφερθεί ότι εν μέσω οικονομικής κρίσης, πάνω από το 80% των ασθενών δηλώνει ότι θα πλήρωνε επιπλέον χρήματα για την αγορά πιο αποτελεσματικών και ασφαλών φαρμάκων.

Επιπλέον, σε ποσοστό 70% & 60% αντίστοιχα, θα πλήρωναν παραπάνω χρήματα για να έχουν βολικότερο και ευκολότερο δοσολογικό σχήμα. Εντυπωσιακό είναι επίσης ότι πάνω από το 50% θα πλήρωνε για να αισθάνεται ότι παίρνει ό,τι πιο σύγχρονο φάρμακο υπάρχει.
Ωστόσο, ο γιατρός έχει τον κύριο λόγο, σύμφωνα με τη διερεύνηση των πηγών πληροφόρησης των ασθενών (slide 5).

Τι περιμένει ο γιατρός να έχει ένα καινοτόμο φάρμακο;

Η πλειοψηφία των ιατρών θεωρεί το διαφορετικό μηχανισμό δράσης και τη στοχευμένη δράση ως τα πιο σημαντικά χαρακτηριστικά ενός καινοτόμου φαρμάκου. Σε υποβοηθούμενη ερώτηση, οι ιατροί τελικά ορίζουν το καινοτόμο φάρμακο ως αυτό που έχει διαφορετικό μηχανισμό δράσης και στοχευμένη δράση.

Δευτερευόντως, να είναι το πρώτο στη θεραπευτική κατηγορία και να έχει καλύτερα κλινικά οφέλη από τα υπάρχοντα (παραδόξως η βιοτεχνολογία δεν συνδέεται άμεσα με την καινοτομία).

Είδαμε λοιπόν, πως ορίζει ο γιατρός την καινοτομία, το ερώτημα είναι, τι θα ήθελε για να πειστεί να συνταγογραφήσει ένα καινοτόμο φάρμακο.
Η ποιότητα των κλινικών μελετών αποτελεί το σημαντικότερο παράγοντα συνταγογράφησης ενός καινοτόμου φαρμάκου. Ο γιατρός δηλώνει ότι θα ήθελε να είναι σίγουρος από τα κλινικά δεδομένα.

Επίσης, σημαντικό ρόλο παίζουν η σύστασή του από κατευθυντήριες οδηγίες και η φήμη του από τα διάφορα συνέδρια που παρουσιάζεται, αλλά και το αν αποζημιώνεται από τα ταμεία. Άρα θέματα κόστους και αποζημίωσης από τα ταμεία πρέπει να ρυθμίζονται (slide 6,7).

Η έννοια της καινοτομίας δεν είναι ξεκάθαρη

Οι ασθενείς γενικά κατανοούν την έννοια της καινοτομίας αλλά δεν την ορίζουν συγκεκριμένα. Όμως είναι συναισθηματικά θετικά διακείμενοι προς τα καινοτόμα φάρμακα και παρεμβαίνουν για τη συνταγογράφησή τους, ταυτόχρονα είναι διατεθειμένοι να πληρώσουν παραπάνω προκειμένου να πάρουν ένα καινοτόμο φάρμακο.
 
Οι ιατροί εντοπίζουν την έννοια της καινοτομίας στο διαφορετικό μηχανισμό δράσης και στη στοχευμένη δράση. Όμως μόνο 1 στους 3 συνδέει συγκεκριμένα φάρμακα με την καινοτομία και για να συνταγογραφήσει ένα καινοτόμο φάρμακο θέλει να αισθάνεται σίγουρος από τις κλινικές μελέτες, από τη σύσταση από κατευθυντήριες οδηγίες, την παρουσία των φαρμάκων σε συνέδρια και επιπλέον δίνει σημασία στο να αποζημιώνεται το φάρμακο από τα ταμεία.

Θέλοντας να το ψάξουμε λίγο περισσότερο, κάναμε μια βαθύτερη ανάλυση στην υποομάδα των ιατρών που μας υπέδειξε συγκεκριμένα φάρμακα σαν καινοτόμα.

Η συγκεκριμένη ομάδα λοιπόν είχε ξεκάθαρη την έννοια της καινοτομίας γιατί έδωσε σαφή ορισμό και εστίασε σε συγκεκριμένα χαρακτηριστικά, πράγμα, το οποίο μας οδηγεί σε ένα βασικό συμπέρασμα.
 
Η καινοτομία αποκτά νόημα μόνο αν συνδέεται με συγκεκριμένα brands. Το brand λειτουργεί σαν παράδειγμα που βοηθάει να οριστεί με σαφήνεια η έννοια της καινοτομίας, θέτει τις προϋποθέσεις και τις προσδοκίες και ορίζει τα οφέλη. Ορίζεται όμως brand στο φάρμακο;
 
Είναι σαφές στο χώρο του φαρμάκου ότι είναι δύσκολο να ορίσουμε το brand!! (όχι product!) λόγω των χαρακτηριστικών της συγκεκριμένης βιομηχανίας. Οι επιπτώσεις από αυτό είναι:

  • ότι δεν ορίζεται brand loyalty (μπορεί να συζητάμε για equity ή για advocacy αλλά δύσκολα συζητάμε για loyalty).
  • Δεν συνειδητοποιούνται τα οφέλη της καινοτομίας
  • Η εικόνα των φαρμακευτικών εταιρειών δεν είναι ανάλογη της προσφοράς τους
  • Και τέλος, επειδή υπάρχουν όλα αυτά,
  • Δημιουργούνται προβλήματα access (πρόσβαση ασθενών σε πρωτοποριακές θεραπείες, προβλήματα έγκρισης και αποζημίωσης) (slide 8).

Το μεγάλο λοιπόν ζήτημα είναι το εξής, σήμερα που το multichannel marketing είναι ήδη εδώ και δίνει τη δυνατότητα για μεγαλύτερο engagement ιατρών και ασθενών και για χτίσιμο του brand loyalty, θα εκμεταλλευτεί η φαρμακευτική βιομηχανία την ευκαιρία;

slide03_opt

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Slide 1

slide05_opt

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Slide 2

slide07_opt

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Slide 3

slide13_opt

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Slide 4

slide09_opt

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Slide 5

slide11_opt

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Slide 6

slide12_opt

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Slide 7

slide16_opt

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Slide 8

Share.

About Author

διευθύνουσα σύμβουλος της εταιρείας IPSOS

Leave A Reply

Comment moderation is enabled. Your comment may take some time to appear.