Ίασις, υγεία, νόσος, θεραπεία, από τον όμηρο στον Γαληνό

0

Μια μοναδική έκθεση άνοιξε τις πύλες της στο κόσμο, παρουσιάζοντάς του το μεγαλείο και την ιστορία της ίασης στην αρχαία Ελλάδα. Πρόκειται για την έκθεση «Ίασις: Υγεία, Νόσος, Θεραπεία, από τον Όμηρο στον Γαληνό» που εγκαινιάστηκε στο Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης, το Νοέμβριο και θα παραμείνει ανοιχτή μέχρι τις 31 Μαΐου. Τα εκθέματα και η ατμόσφαιρα, που περίτεχνα δημιούργησαν και επιμελήθηκαν οι υπεύθυνοι του μουσείου, μεταφέρουν στον επισκέπτη το θαυμασμό για τη γνώση της ιατρικής τον αρχαίο κόσμο.
Την έκθεση επιμελήθηκαν ο διευθυντής του Μουσείου Κυκλαδικής Τέχνης, καθηγητής Νίκος Σταμπολίδης, και ο επιμελητής αρχαιοτήτων του μουσείου Γιώργος Τασούλας.

Iasis6 Iasis7 Iasis4 Iasis1
Είναι σίγουρα εντυπωσιακό το γεγονός ότι οι αρχαίοι Έλληνες γνώριζαν πώς να φροντίζουν τη διατροφή και το σώμα τους. Πώς να αντιμετωπίζουν το ζήτημα της δημόσιας υγείας. Τα χειρουργικά εργαλεία που διέθεταν, με τα οποία προχωρούσαν σε λεπτές χειρουργικές πράξεις.
Αξιοθαύμαστη εεπίσης, είναι και η γνώση που είχαν για την αντιμετώπιση ενός τραυματισμένου αθλητή, πριν από 2.500 χιλιάδες χρόνια. Επιπλέον, η γνώση των φαρμάκων στην αρχαία Ελλάδα, η χρήση του οπίου και των βοτάνων για την ίαση πολλών παθήσεων εντυπωσιάζει και καθηλώνει.
Η διατήρηση της υγείας, η κατανόηση των αιτιών που προκαλούν τις ασθένειες και η ανεύρεση τρόπων αντιμετώπισής τους, είναι ζητήματα που έχουν ανέκαθεν απασχολήσει τον άνθρωπο. Τι αλλαγές όμως παρατηρήθηκαν στην ανθρώπινη σκέψη και στις ιατρικές μεθόδους μέσα στους αιώνες;
Η έκθεση, που παρουσιάζει την εξέλιξη των αρχαίων θεραπευτικών πρακτικών, εξετάζοντας τη μετάβαση από την μαγικο-θρησκευτική θεραπεία στην ορθολογική, επιστημονική ιατρική, περιλαμβάνει σχεδόν 300 αρχαία αντικείμενα από 41 μουσεία, 7 ευρωπαϊκών χωρών.
Η έκθεση χωρίζεται σε τρεις ενότητες (Υγεία, Νόσος, Θεραπεία) και καλύπτει το χρονικό διάστημα περίπου από το 1.500, από τις πρωιμότερες γραπτές μαρτυρίες που εντοπίζουμε στα ομηρικά έπη, μέχρι τα χρόνια του Γαληνού, του γιατρού από την Πέργαμο του οποίου οι θεωρίες επηρέασαν τη δυτική ιατρική.

Iasis8
Η γέννηση της ιατρικής επιστήμης
Οι πρωιμότερες γραπτές μαρτυρίες που αφορούν στην ελληνική θεραπευτική προέρχονται από τα Ομηρικά έπη, από τα οποία προκύπτει ότι οι ασθένειες θεωρούνταν σημάδια θεϊκής οργής και δυσαρέσκειας. Για τον εξευμενισμό των θεών οι άνθρωποι κατέφευγαν σε προσευχές, καθαρμούς και θυσίες. Ωστόσο, ήδη από τα τέλη του 6ου αι. π. Χ., η φιλοσοφία άρχισε να ασκεί μια ιδιαίτερη επιρροή στην εξέλιξη της ιατρικής.
Οι αρχαίοι Έλληνες ήταν οι πρώτοι που απήλλαξαν την ιατρική από μαγικά και θρησκευτικά στοιχεία, αντιλαμβανόμενοι ότι η διατήρηση της υγείας και η καταπολέμηση της ασθένειας εξαρτώνται από φυσικά αίτια.

 

Iasis2 Iasis9 Iasis10 Iasis13
Η Ίασις
Οι γιατροί ήταν μικροί θεοί, με τον Ασκληπιό να αναγνωρίζεται ως  κανονικός Θεός παντού. Ή μάλλον, σχεδόν παντού, αφού οι αριστοκράτες Αθηναίοι άργησαν να τον αποδεχτούν. Το έκαναν μόνο κατά τη διάρκεια του Πελοποννησιακού πολέμου όπου τα δεινά και οι ασθένειες που θέριζαν τους  πληθυσμούς τους ώθησαν να τον αναγνωρίσουν ως θεό το 419 π.Χ. Την αρχαία περίοδο υπήρχαν τουλάχιστον 300 γνωστά Ασκληπιεία στον αρχαίο κόσμο.

Φορούσαν σιδεράκια στην αρχαιότητα
Περνώντας από τις ενότητες της έκθεσης (Υγεία – Υγιεινή, Νόσος, Ομηρική ιατρική, Τα πολεμικά τραύματα και η περιποίησή τους στα Ομηρικά έπη, Θεουργική Ιατρική, Μια μέρα στο Ασκληπιείο της Κω, Αναθήματα, Επιστημονική ιατρική, Φάρμακα και εργαλεία, Μνημεία Ιατρών, Γάιος, Στερτίνιος, Ξενοφών) ο επισκέπτης εντυπωσιάζεται από την δυνατή, εύγλωττη αφήγηση των εκθεμάτων. Από το πλήθος των πληροφοριών που δίνουν τα περισσότερα από 300  γλυπτά, αγγεία, ανάγλυφα, επιγραφές, εργαλεία, νομίσματα. Και από τις διαπιστώσεις: Για παράδειγμα, υπήρχαν σιδεράκια στην αρχαιότητα και ένα κρανίο που τα φέρει εκτίθεται στο Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης.
Οι απεικονίσεις ατόμων με σωματικές ατέλειες  αυξήθηκαν κατά την ελληνιστική και ρωμαϊκή περίοδο με κέντρο παραγωγής την Αλεξάνδρεια και τη Σμύρνη. Ομοιώματα που είχαν σατυρικό σκοπό, αλλά χρησιμοποιήθηκαν και για να ξορκίσουν το κακό μάτι. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η θερμοφόρα που υπήρχε από τα αρχαία χρόνια. Φτιαγμένη από πηλό, περιείχε καυτό ή παγωμένο νερό και την χρησιμοποιούσαν για τραύματα, και για διάφορες άλλες θεραπείες, όπως αυτή για τις ημικρανίες.
Εγχείριση εγκεφάλου και δοχεία για όπιο
Περισσότερα από 300 αναλγητικά φάρμακα, κυρίως φυτικά, υπήρχαν στην αρχαιότητα, με εξαιρετικά σημαντικό ανάμεσά τους, το όπιο. Παραγόταν από το κάψιμο παπαρούνας και η διακίνησή του γινόταν με ειδικά αγγεία  – ένα εξ αυτών παρουσιάζεται στην έκθεση μαρτυρώντας το περιεχόμενό του. Το σίλφιον θεωρείτο πανάκεια για όλες τις ασθένειες και το εντοπίζουμε αποτυπωμένο στα νομίσματα που εκτίθενται. Εντυπωσιακά είναι και τα ιατρικά εργαλεία που εκτίθενται, με  κυρίαρχη τη σικύα, που είχε τη χρήση που έχουν σήμερα οι γυάλινες βεντούζες. Υπάρχουν επίσης μηλωτρίδες για τον καθαρισμό των αυτιών, των τραυμάτων και την απόξεση των συριγγίων, νυστέρια, άγκιστρα, λαβίδες. Θαυμασμό προκαλεί το κρανίο γυναίκας που είχε δεχθεί τραύμα στο κεφάλι από σφενδόνη και στην οποία έγινε χειρουργική επέμβαση με τη χρήση ενός οδοντωτού εργαλείου.

πηγή: www.iefimerida.gr

Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης

Νεοφύτου Δούκα 4, 106 74, Αθήνα
T: 210 72 28 321-3, F: 210 72 39 382
www.cycladic.gr / museum@cycladic.gr

Iasis3

Share.

About Author

Αρχισυντάκτρια

Comments are closed.