Ύαλος, η διάφανη πολυτέλεια

0

Σύμφωνα με ιστορικές μαρτυρίες, η επεξεργασία του γυαλιού ξεκίνησε από τους Φοίνικες. Οι Αιγύπτιοι ωστόσο θεωρούνται ως οι πρώτοι υαλουργοί εξαιτίας των γυάλινων μπουκαλιών, που χρονολογούνται πριν το 1500 π.Χ. Η υαλουργία όμως καθιερώθηκε τον 1ο αιώνα μ.Χ., όταν οι σύριοι υαλουργοί είχαν την ιδέα να χρησιμοποιήσουν έναν μεταλλικό σωλήνα και φυσώντας να δημιουργήσουν στο άλλο άκρο του σχήματα από γυαλί. Αυτή η τεχνική εφαρμόζεται ακόμα και σήμερα από υαλοπλάστες σε όλο τον κόσμο

Η  ρωμαϊκή αυτοκρατορία ήταν η αιτία που η τέχνη αυτή διαδόθηκε στην Ελλάδα, τη Μικρά Ασία και στη συνέχεια σε όλη την Ευρώπη. Η επεξεργασία του γυαλιού αγαπήθηκε πάρα πολύ ως τέχνη από όλους τους Έλληνες και τους Μικρασιάτες, οι οποίοι δημιούργησαν μοναδικά αντικείμενα που κοσμούσαν κάθε χώρο και στόλιζαν κάθε σημείο. Στη Ρώμη η επεξεργασία του γυαλιού απέκτησε διάφορες τεχνικές, αφού εκείνοι ήταν οι πρώτοι που χρησιμοποίησαν χρωματικές ουσίες για να αλλάξουν χρώματα στις δημιουργίες τους. Μετά την κατάρρευση της ρωμαϊκής αυτοκρατορίας, τα σκήπτρα της επεξεργασίας του γυαλιού πήγαν στην Ελλάδα και τη Μικρά Ασία. Έλληνες τεχνίτες φτάνουν την τέχνη σε ψηλά επίπεδα και μικρές πολύχρωμες ψηφίδες, χαρακτηριστικές της τέχνης του ψηφιδωτού, διακοσμούν πλέον τις εκκλησίες. Με την πτώση της Κωνσταντινούπολης, η ενετική κυβέρνηση αποφάσισε να καλέσει στη Βρετανία τους ικανότερους και διασημότερους τεχνίτες του γυαλιού. Θέσπισε, μάλιστα, ευνοϊκούς νόμους και εξέδωσε αυστηρό διάταγμα που εξασφάλιζε στη Βενετία την αποκλειστικότητα του έργου των τεχνιτών που φυσούσαν και έδιναν σχήμα στο γυαλί.

Τεχνικές επεξεργασίας

Σμάλτο (Enamel)

Είναι ένα λεπτό διακοσμητικό στρώμα γυαλιού πάνω σε μια μεταλλική επιφάνεια. Από τα παλαιότερα κομμάτια σε σμάλτο που έχουν ανακαλυφθεί, βρέθηκαν το 1952στην Κύπρο στη θέση Κουκλιά. Είναι έξι χάλκινα δαχτυλίδια που έχουν επικάλυψη σμάλτου cloisonnéé. Χρονολογούνται στον 14ο αιώνα π.Χ. και έχουν κατασκευαστεί πιθανά απόεξόριστους μυκηναΐους τεχνίτες, οι οποίοι γνώριζαν αυτήν την τεχνική. Η Αίγυπτος πιθανώς να είναι η πατρίδα της τεχνικής του σμάλτου και της επεξεργασίας του γυαλιού γενικότερα. Στο Βυζάντιο, επίσης, γνώριζαν αυτήν την τεχνική, από όπου μεταφέρθηκε στην Κίνα από τον δρόμο του μεταξιού. Στην Κίνα εξελίχθηκε σε τέχνη υψηλού επιπέδου. Το αποκορύφωμα των τεχνικών του σμάλτου ανέπτυξαν οι γάλλοι τεχνίτες μετά το 1300 μ.Χ. Εξέλιξαν τις προϋπάρχουσες τεχνικές cloisonnéé και champleve και ανέπτυξαν καινούργιες, το plique a jour και grisaille. Το σύνολο συμπληρώνουν δύο ακόμη τεχνικές, η Freestyle και η Raku.

Η τεχνική Grisalle

Στην περίπτωση αυτή, μια στρώση από μαύρο αδιάφανο σμάλτο περνιέται σαν βάση σε όλο το σχέδιο που θέλουμε να επισμαλτώσουμε. Πάνω στο μαύρο σμάλτο, περνάμε στρώσεις από ημιδιάφανο γκρι ή άσπρο σμάλτο και πάντα φαίνεται σαν φόντο το μαύρο σμάλτο. Συνολικά το αποτέλεσμα είναι στις αποχρώσεις του γκρι.

Η τεχνική Cloisonnéé

Η επιφάνεια του κοσμήματος ή σκεύους που θέλουμε να διακοσμήσουμε, χωρίζεται σε τμήματα (cloisonnes στα γαλλικά), βάσει του σχεδίου που θέλουμε να υλοποιήσουμε. Ο χωρισμός επιτυγχάνεται αν κολλήσουμε σύρματα από χαλκό ή ασήμι και έτσι οριοθετήσουμε τα ξεχωριστά τμήματα. Αφού αλείψουμε το εσωτερικό των χωρισμάτων με ένα υπόστρωμα σμάλτου, τα τοποθετούμε όλα μαζί σε έναν φούρνο, μέχρι να γίνει η συγκόλληση του σύρματος και να σταθεροποιηθεί το υπόστρωμα. Στη συνέχεια περνάμε με ένα πινέλο στο εσωτερικό των χωρισμάτων τη σκόνη χρωματιστού γυαλιού (σμάλτο) και τα ξαναψήνουμε όλα μαζί, για να λιώσει το γυαλί και να σταθεροποιηθεί. Τελικά γίνεται το λουστράρισμα. Με το χώρισμα της επιφάνειας σε τμήματα, πετυχαίνουμε τον οπτικό διαχωρισμό των χρωμάτων μεταξύ τους και εμποδίζουμε τη διάχυση (ανακάτεμα) του ενός χρώματος με το άλλο. Η τεχνική αυτή είναι αρχαία. Στο Βυζάντιο όπου είχε ευρεία διάδοση, είχε την ονομασία κυψελωτό ή περίκλειστο σμάλτο.

Η τεχνική Champleve

Στην τεχνική cloisonné τα σύρματα δημιουργούν ένα ανάγλυφο (υπερυψωμένο) σχέδιο. Στην τεχνική champleve αντίθετα, δημιουργούμε ένα εσώγλυφο (βαθουλωμένο) σχέδιο. Για τον σκοπό αυτό χρησιμοποιούμε τις κατάλληλες μεταλλουργικές τεχνικές, δηλαδή ρεπουσσέ, χαρακτικήκ.λπ. Στα εσώγλυφα (βαθουλωμένα) σημεία της επιφάνειας, τοποθετούμε τη σκόνη του υαλώδους σμάλτου και τα ψήνουμε όλα μαζί στον φούρνο, για να λιώσει και να ομογενοποιηθεί. Τέλος, γυαλίζουμε τα μεταλλικά μέρη που δεν είναι επισμαλτωμένα.

Τεχνική Raku

Είναι μια σχετικά πρόσφατη τεχνική, η οποία θεωρείται δύσκολη στην εφαρμογή της. Επινοήθηκε από ιάπωνες κεραμοποιούς, αλλά εφαρμόζεται και στην κοσμηματοποιία. Το σμάλτο Raku παρουσιάζει ένα εντυπωσιακό επιφανειακό ιριδισμό. Τα τελευταία χρόνια, αντί για τα υαλώδη σμάλτα που πρέπει να ψηθούν, χρησιμοποιούνται όλο και συχνότερα πολυεστερικά υλικά ή εποξειδικά δύο συστατικών, που επιδέχονται πολλούς χρωματισμούς, έχουν ικανοποιητική επιφανειακή σκληρότητα, αλλά κυρίως είναι πολύ ευκολότερα στην εφαρμογή.

Share.

About Author

Αρχισυντάκτρια

Leave A Reply

Comment moderation is enabled. Your comment may take some time to appear.