Η τέχνη του φυσικού κεριού

0

Το μελισσοκέρι, το χρήσιμο αυτό υλικό που παράγουν οι μέλισσες για να φτιάξουν τις κυψέλες τους, αποτελεί την βασική ουσία από την οποία παράγεται το κερί. Σύμβολο ρομαντισμού, χριστιανισμού, χαλάρωσης ή διακόσμησης, το κερί αποτελεί αναπόσπαστο αντικείμενο της καθημερινότητάς μας.

shutterstock_106602368Το γνωστό σε όλους μας φυσικό κερί από μέλισσες χρησιμοποιούταν από αρχαιοτάτων χρόνων. Αναφορές και ευρήματα για τη χρήση του κεριού μέλισσας υπάρχουν στην κλασική αρχαιότητα. Όμως αναφορές για ευρεία χρήση των κεριών, ως μέσο φωτισμού, έχουμε μετά την ύστερη αρχαιότητα. Τα κεριά δεν ήταν ο καλύτερος και πιο διαδεδομένος τρόπος φωτισμού των σπιτιών, αφού λυχνάρια, πυρσοί και εστίες έδιναν καλύτερο φωτισμό στους εσωτερικούς χώρους. Ως παλαιότερα ευρήματα για την ύπαρξη κεριών έχουμε από κάποια στηρίγματα κεριού (φυτίλι καλυμμένο με στερεή λιπαρή ουσία), τα οποία έχουν εντοπιστεί σε σπήλαια με κατοίκηση στην ανώτερη παλαιολιθική περίοδο (40.000 – 10.000 χρόνια πριν από σήμερα στην Γαλλία – Ισπανία).

Σε όλο τον κόσμο υπήρχαν διαφορετικά υλικά για την κατασκευή κεριών, όπως στα νησιά της Σκωτίας, όπου χρησιμοποιούσαν λίπος από θαλασσοπούλια. Στην Αλάσκα χρησιμοποιούσαν λιπαρά ψάρια. Στην Κίνα και στην Ιαπωνία ακόμα και σήμερα χρησιμοποιούν ένα έντομο (ericerus pela), το οποίο υφαίνει στα κλαδιά των δέντρων μια ουσία, που με κατάλληλη επεξεργασία μοιάζει με το γνωστό μας κερί. Στην Β. Αμερική χρησιμοποιούσαν το κερί, που παράγεται από το δέντρο Myrica Cerifera (ένα είδος μούρου) και στη Ν. Αμερική από ένα είδος φοίνικα, που ονομάζεται Ceroxylon. Στην Ευρώπη έφτιαχναν κεριά κυρίως από ζωικό λίπος αρκούδας, βοοειδών, ή χοίρων. Ενώ, σε πιο θερμές χώρες ως καύσιμο υλικό για τα λυχνάρια και τα κεριά χρησιμοποιούνταν κυρίως πρώτες ύλες φυτικής προέλευσης, π.χ. φοινικέλαιο, βούτυρο από ghee (μοιάζει με το φοινικέλαιο και προέρχεται κυρίως από τη Δυτική Αφρική, τη Νότια Ασία και τη Μέση Ανατολή) λάδι καρύδας κ.α.

shutterstock_140072197Τα κεριά από μελισσοκέρι έγιναν ιδιαίτερα αγαπητά, σε αντίθεση με τα κεριά από ζωικό λίπος, εξαιτίας του γεγονότος ότι δεν κάπνιζαν και δεν μύριζαν κατά την καύση τους.

Κερί, χριστιανικό σύμβολο

Το μελισσοκέρι είναι ένα υλικό, που παράγουν οι μέλισσες για να φτιάξουν τις κυψέλες τους. Από αυτήν την ουσία παράγεται το κερί. Εκτός όμως από φωτιστικούς λόγους, η χρήση των κεριών απέκτησε και θρησκευτική διάσταση. Από την λατρεία των αρχαίων θεών των Ελλήνων και των Ρωμαίων αργότερα τα κεριά χρησιμοποιήθηκαν και από τους Χριστιανούς και μάλιστα βρέθηκαν σε κατακόμβες παλαιοχριστιανικές παραστάσεις με κεριά. Στις μεγάλες Χριστιανικές γιορτές και τελετές έπαιρναν πανηγυρικό χαρακτήρα οι λαμπάδες και η χρήση τους συνδέονταν και με καθαρά λειτουργικές ανάγκες.

Η χρήση των κεριών στην πρώτη χριστιανική Εκκλησία ήταν συνηθισμένη μόνο κατά τις νυκτερινές ακολουθίες, ώστε να μπορούμε να πούμε ότι εξυπηρετούσαν φωτιστικές ανάγκες, ως άοσμα και καθαρά. Μετά τον 3ο αιώνα στις μεγάλες εορτές και πανηγύρεις χρησιμοποιούσαν κεριά και την ημέρα. Αργότερα δόθηκε και συμβολική σημασία. Φως είναι ο Θεός, ο ποιητής του φωτός. Όπως το κερί παράγεται από τις μέλισσες, που είναι παρθένοι, έτσι και από την Παρθένο Μαρία ήλθε ο Χριστός, το φως το αληθινό, «το φωτίζον και αγιάζον πάντα άνθρωπον, ερχόμενον εις τον κόσμον». Κατά τον αρχιεπίσκοπο Θεσσαλονίκης Συμεών, το κερί φανερώνει το ακηλίδωτο της προσαγωγής, το συγγενικό προς τη θεία καθαρότητα, το μαλασσόμενο για την υπακοή και μετάνοια, το ευκολόπλαστο για την αναμόρφωση, το ενωτικό με τη φωτιά, δηλαδή τη θέωση, το φωτεινό με τη φωτιά, που λάμπει και φανερώνει την καρτερικότητα της αγάπης και της ειρήνης.

shutterstock_158782754

shutterstock_114060604

Η τέχνη του κεριού

Όταν έπαψε η ανάγκη το κερί να χρησιμοποιείται ως πηγή φωτός, τότε απέκτησε άλλο χαρακτήρα. Έγινε αντικείμενο τέχνης και έμπνευσης από πολλούς καλλιτέχνες, οι οποίοι έφτιαξαν φοβερά δημιουργήματα με βάση το κερί. Του έδωσαν μορφή, σχήμα, στυλ και ιδιαίτερο ύφος. Τα μετέτρεψαν σε έργα τέχνης. Έτσι το κερί έγινε σιγά-σιγά συνώνυμο του ρομαντισμού, της χαλάρωσης και της «συντροφιάς» σε έναν χώρο. Επίσης, τα κεριά χρησιμοποιούνται για να δώσουν πρόσθετη ομορφιά στη διακόσμηση ενός χώρου, ενώ χρησιμοποιούνται απαραίτητα σε γάμους και βαπτίσεις.

Η καινοτομία του κούφιου κεριού έδωσε νέα πνοή και προοπτικές στην τέχνη της κηροποιϊας, έριξε αισθητά το κόστος απόκτησης ενός διακοσμητικού κεριού και έτσι είναι πλέον εύκολο να μπει σε κάθε σπίτι.

shutterstock_99695159

shutterstock_152684036

shutterstock_152737310Η σύσταση του μελισσόκερου

Κύριο συστατικό του κεριού μέλισσας είναι ένας εστέρας, γνωστός με την ονομασία παλμιτική μυρικύλη, ουσία που χρησιμοποιούν οι μέλισσες για την κατασκευή των κηρηθρών τους. Το σημείο τήξης του είναι στους 62-65° C. Για να παράγουν 1 κιλό κερί, οι μέλισσες καταναλώνουν 8 με 9 κιλά μέλι και λίγη γύρη. Ακόμα και μετά την εξαγωγή του, το κερί για να είναι κατάλληλο για καύση, θα πρέπει να διαχωριστεί από το μέλι και να αφαιρεθούν τα όποια ξένα σώματα υπάρχουν από μέσα.

Από αυτήν την επεξεργασία, λοιπόν, εξαρτάται και η ποιότητα του μελισσοκεριού, καθώς είναι μια διαδικασία επαναλαμβανόμενη και χρειάζεται τον κατάλληλο εξοπλισμό, αλλά και το μεράκι του κάθε μελισσοκόμου. Συνήθως χρησιμοποιείται για παραγωγή μικρών λαμπάδων (εκκλησιαστικά). Για καλύτερη καύση, αλλά και οικονομία, βυθίζουν ένα ειδικό φυτίλι πολλές φορές μέσα στο κερί, μέχρι να αποκτήσει το επιθυμητό μέγεθος.

Η χημική του σύνθεση ποικίλλει, αναλόγως το περιβάλλον επικονίασης της μέλισσας, αλλά συνήθως είναι:
⤷ Υδρογονάνθρακες 16 %
⤷ Αλκοόλες 30 %
⤷ Υδροξυοξέα 15 %
⤷ Λιπαρά οξέα 30 %
⤷ Διόλες 4 %
⤷ Άλλες ουσίες 5 % (χρωστική, πρόπολη, κ.ά.)

 

shutterstock_89963029Συμβουλές

⤷ Όταν ανάβουμε ένα καινούργιο κερί κρατάμε το φυτίλι κάθετα, για να μπορεί μετά να πάρει την φυσική του κλίση.
⤷ Αν καίγεται μονόπλευρα το κερί, γυρνάμε το φυτίλι προσεκτικά από την άλλη πλευρά.
⤷ Τα κεριά δεν πρέπει να τοποθετούνται πολύ κοντά το ένα δίπλα στο άλλο. Αφήνουμε τουλάχιστον 15cm απόσταση.
⤷ Διατηρούμε το εσωτερικό του κεριού καθαρό από υπολείμματα σπίρτων, ή φυτιλιού. Με ένα κοντό φυτίλι η φλόγα παραμένει μικρή, οπότε αδειάζουμε προσεκτικά τη βάνα του κεριού. Ένα μακρύ φυτίλι τείνει να καπνίζει. Το κονταίνουμε με ένα ψαλίδι.
⤷ Δεν μετακινούμε ποτέ τα κεριά κατά τη διάρκεια της καύσης.
⤷ Ο καλύτερος τρόπος σβησίματος του κεριού είναι να βουτήξουμε το φυτίλι στην υγρή μάζα και να το σηκώσουμε πάλι αμέσως. Έτσι αποφεύγεται το σπινθήρισμα και το κάπνισμα.
⤷ Εάν το φυτίλι κοκαλώσει μετά το σβήσιμο, δεν πρέπει να το πειράξουμε, ή να το σπάσουμε.
⤷ Μην καίτε τα κεριά χωρίς βάση.

Share.

About Author

Αρχισυντάκτρια

Comments are closed.