Η πολυσήμαντη αφρικανική τέχνη

0

Στην ιστορία της παγκόσμιας τέχνης, αναμφισβήτητα, σημαντική θέση κατέχει και η αφρικανική. Οι τέχνες και ο υλικός πολιτισμός της αφρικανικής ηπείρου αποτελούν αναπόσπαστο κομμάτι σύνδεσης και επηρεασμού της δυτικής τέχνης.

shutterstock_176396591

shutterstock_100995310  shutterstock_91911380

Η πολυπολιτισμική συνύπαρξη πολλών διαφορετικών λαών στην αφρικανική ήπειρο, με διαφορετικά πολιτιστικά και παραδοσιακά στοιχεία, συνθέτουν ένα ιδιαίτερο πάζλ, το οποίο παρουσιάζει εξαιρετικό ενδιαφέρον. Παρ’ όλες τις διαφορές των φυλών και των πολιτισμών τους, παρατηρούμε και κοινά στοιχεία, τα οποία παρουσιάζουν ομοιότητες, ως προς την θεματική τους ενότητα.

Ένα ξεχωριστό χαρακτηριστικό, το οποίο παρουσιάζει διαφορετική ανάπτυξη, σε σχέση με το δυτικό πολιτισμό, μιας κοινωνίας είναι το γεγονός ότι η καινοτομία και η καλλιτεχνική έκφραση εκφράζεται σε απόλυτη ελευθερία.

shutterstock_116570281

shutterstock_73000612

Είναι εντυπωσιακό ότι βλέπουμε διαφορετικά στοιχεία αποτύπωσης ενός καλλιτεχνικού δημιουργήματος από χωριό σε χωριό. Η αφρικανική τέχνη εκφράζεται φυσιοκρατικά, με μια έντονη όμως τάση αφαιρετικότητας, εφόσον αποτυπώνει ιδέες και έννοιες.

Η γλυπτική έκφραση, παρουσιάζει έντονα τρισδιάστατα έργα τέχνης, πέρα από τις δισδιάστατες εργασίες. Είναι ιδιαίτερο χαρακτηριστικό της περιοχής η ζωγραφική, που αποτυπώνεται περιμετρικά ενός σπιτιού, με το θέμα του καλλιτέχνη να παρουσιάζει μια συνέχεια, χωρίς να διακόπτεται. Ακόμη και η ενδυμασία τους παρουσιάζει στοιχεία διακόσμησης.

shutterstock_176980412

Οι μάσκες

shutterstock_72537862  shutterstock_50534074

Οι αφρικανικές μάσκες έχουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον, αφού παρουσιάζουν εντονότερα τα στοιχεία της παράδοσης και της ιδέας, που αντιπροσωπεύουν. Οι περισσότερες κοινωνίες στην Αφρική δίνουν διαφορετικά ονόματα στις μάσκες τους.

Η κάθε μάσκα, όμως, ενσωματώνει στοιχεία του γλυπτού, έννοιες και πνευματικά χαρακτηριστικά του κάθε χωριού, τα οποία αλλάζουν ανάλογα με το χορό, που χρησιμοποιούν. Για τη φιλοσοφία των αφρικανών όλα αυτά τα στοιχεία δεν μπορούν να διαφοροποιηθούν, αποτελούν μια ενιαία καλλιτεχνική έκφραση.

shutterstock_35379445  Les_Demoiselles_d'Avignon

Η αφρικανική τέχνη τείνει να φέρει μια πολλαπλότητα της έννοιας, ένα γεγονός που μπορεί να δημιουργεί σύγχυση σε πολλούς δυτικούς παρατηρητές. Εκείνοι που ψάχνουν για μια συγκεκριμένη περιγραφή της έννοιας ενός κομματιού της αφρικανικής τέχνης, σύντομα θα αποπροσανατολιστούν από το πλήθος των χρήσεων, των εννοιών και των κοινωνικών πλαισίων, που μπορούν να περιληφθούν σε ένα ενιαίο αφρικανικό έργο τέχνης.

 

Η αφρικανική ιστορία

Η αφρικανική τέχνη προϋπήρχε κατά πολύ της γνωστής καταγεγραμμένης παγκόσμιας ιστορίας. Έχουν βρεθεί στοιχεία τέχνης σε βράχους στην έρημο Σαχάρα. Συγκεκριμένα, στο οροπέδιο Γκιλφ Κεμπίρ στα νοτιοδυτικά της ερήμου βρέθηκαν το 1930 βραχογραφίες σε σπήλαιο.

shutterstock_130126604

Στις βραχογραφίες απεικονίζονται ζώα, όπως άλογα, άγρια βόδια, ελάφια, βίσωνες, τάρανδοι, λιοντάρια, και πολλά άλλα, καθώς και ένα ζώο, που μοιάζει με μονόκερο. Επίσης, ανάμεσα στις βραχογραφίες έχουν παρατηρηθεί σχέδια καλυβών. Έτσι, καταλήγουμε πως, ο άνθρωπος χρησιμοποιούσε τις σπηλιές περισσότερο ως ναούς και τόπους συνάντησης. Όμως, ταυτόχρονα πίστευαν ότι, η απεικόνιση ενός ζώου θα εξασφάλιζε ένα πετυχημένο κυνήγι. Πίστευαν, δηλαδή, στη μαγεία και θεωρούσαν ότι, ζωγραφίζοντας νικημένο τον εχθρό, ή σκοτωμένο το θήραμα, θα κατάφερναν να συμβεί το ίδιο και στη φυσική πραγματικότητα.

Για να ζωγραφίσουν πάνω στο βράχο οι κυνηγοί χρησιμοποιούσαν γλυφίδες, σμίλες και πριονωτές λεπίδες.

Τα πιο πρόωρα γλυπτά είναι φτιαγμένα από ΝΟΚ και τα συναντάμε στην Νιγηρία, γύρω στο 500 πΧ. Οι πιο σύγχρονες μορφές τέχνης εμφανίζονται το 13ο αιώνα από τη νότια Σαχάρα. Τα υλικά, που χρησιμοποιούνταν, είναι χαλκός, ορείχαλκος, ελεφαντόδοντο και πολύτιμοι λίθοι.

shutterstock_96184256Η επιρροή της αφρικανικής τέχνης στη δύση

Στην έναρξη του 20ου αιώνα σπουδαίοι καλλιτέχνες, όπως ο Πικάσο, ο Matisse και ο Modigliani, εμπνεύστηκαν βαθιά από τα αφηρημένα αφρικανικά γλυπτά, στην προσπάθειά τους να αναζητήσουν νέες μορφές έκφρασης, όπως για παράδειγμα η περίοδος του κυβισμού, που είναι σαφώς επηρεασμένη από τις αφρικανικές μάσκες.

Παραδοσιακή τέχνη

Οι ξύλινες μάσκες ανθρώπων και ζώων, διακοσμημένες με πολύτιμους λίθους, χρησιμοποιούνταν από τους χορευτές σε θρησκευτικές, πολιτικές και κοινωνικές εκδηλώσεις.

Ακτή ελεφαντοστού

Οι λαοί Baouli, Senoufo και Yacouba είναι ειδικευμένοι στη χάραξη του ξύλου και κάθε φυλή παράγει τις δικές της μάσκες. Οι λαοί Côte d’Ivorian χρησιμοποιούν τις μάσκες για να αντιπροσωπεύσουν τα ζώα, τις θεότητες, ή τους πεθαμένους. Οι μάσκες, σύμφωνα με τη παράδοση των φυλών αυτών, πιστεύεται ότι έχουν μεγάλη πνευματική δύναμη, γι’ αυτό και θεωρείται ταμπού να φορέσει κάποιος μη ειδικά εκπαιδευμένος άνθρωπος τις μάσκες. Οι εθιμοτυπικές μάσκες πιστεύεται ότι διαθέτουν ψυχή, γι΄ αυτό και πρέπει να μην φθαρούν, ούτως ώστε να μην επηρεαστεί και το πρόσωπο, που αντιπροσωπεύουν.

 

πηγή: Βικιπαιδεία

Share.

About Author

Αρχισυντάκτρια

Comments are closed.