Αρχόντισσα Καστοριά

0

Η Καστοριά είναι μια υπέροχη πόλη, που βρίσκεται στο δυτικό άκρο της Μακεδονίας. Ποιος δεν έχει ακούσει για αυτό το θεσπέσιο μέρος, το οποίο, εκτός από τις μαγευτικές φυσικές ομορφιές της, έχει γίνει παγκοσμίως γνωστή στην νεότερη ιστορία της για τους τεχνίτες γούνας που διαθέτει.

shutterstock_107689454Η πόλη είναι χτισμένη πάνω σε χερσόνησο της λίμνης Καστοριάς σε υψόμετρο 703 μέτρων από την επιφάνεια της θάλασσας και βρίσκεται ανάμεσα στα βουνά Βίτσι και Γράμμο. Η Καστοριά έχει μακραίωνη ιστορία, ενώ γνώρισε πολιορκίες και κατακτήσεις από Βούλγαρους, Νορμανδούς και Τούρκους. Ωστόσο, παρ’ όλους τους πολέμους και τις πολιορκίες, η Καστοριά κατάφερε να διατηρήσει ένα σημαντικό αριθμό βυζαντινών εκκλησιών, κειμηλίων και πανέμορφων αρχοντικών, τα οποία αποδεικνύουν την ιδιαίτερη ακμή της πόλης εξαιτίας της επιτυχημένης εμπορίας και επεξεργασίας της γούνας σε όλη την Ευρώπη και τη Ρωσία.

epirusbloggr01Το όνομα της φαίνεται ότι το πήρε από τον κάστορα, ο οποίος ενδημούσε για αιώνες στην λίμνη, όπως μαρτυρούν διάφορα έγγραφα και στοιχεία του 18ου αιώνα. Εικάζεται ότι, από την υπεράγρευση, αλλά κυρίως εξαιτίας των μεταβολών κατά τη διάρκεια των αιώνων των κλιματολογικών συνθηκών και, προ πάντων, της σταδιακής μείωσης των ορμητικών υδάτων από το Βίτσι, επήλθε η εξαφάνιση του κάστορα από τη λίμνη. Το όνομα της πόλης έχει συνδεθεί ακόμα με τον ήρωα Κάστορα,   αδελφό του Πολυδεύκη, καθώς στην τοπική μυθολογία αναφέρεται πως κτίστηκε το 840 π.Χ. από τον ίδιο μετά από χρησμό που έλαβε από το Μαντείο των Δελφών.

shutterstock_157574810Η Καστοριά με τις 72 εκκλησίες της είναι η μόνη πόλη στην Ελλάδα που σώζει αδιάλειπτα τη βυζαντινή και μεταβυζαντινή μνήμη. Με εξαίρεση το Άγιον Όρος μόνο στην Καστοριά υπάρχουν φορητές εικόνες της Κρητικής Σχολής και μάλιστα πρώιμης χρονολογίας. Οι εκκλησίες, οι τοιχογραφίες, οι φορητές εικόνες και τα αρχοντικά είναι μάρτυρες οικονομικής ακμής και πολιτισμού σχεδόν 10 αιώνες. H ανέγερση των εκκλησιών της Καστοριάς, όπως του Αγίου Γεωργίου το 1085 από τον Αυτοκράτορα του Βυζαντίου Αλέξιο Κομνηνό, συνεχίστηκε από μια πλειάδα της εκάστοτε μακραίωνης τοπικής αριστοκρατίας ως κτητόρων, όπως των Αγίων Αναργύρων και του Νικολάου Κασνίτζη. Το μοναστήρι της Μαυριώτισσας του 11ου αι. είναι τοιχογραφημένο και στην εξωτερική όψη, όπως συνηθίζεται στη βόρεια Ελλάδα και στα Βαλκάνια.

shutterstock_8184118

Μερικές από τις βυζαντινές και μεταβυζαντινές εκκλησίες, που σώζονται σήμερα στη Καστοριά, είναι:

• Η Παναγία η Καστριώτισσα, γνωστή ως Κουμπελίδικη, (1020-1025) κατά την επικρατέστερη άποψη (Krautheiemer, Wharto-Epstein), που βασίζεται στο ιστορικό γεγονός της λήξης των επιχειρήσεων (1019) για την εκδίωξη των Βουλγάρων από τον Αυτοκράτορα του Βυζαντίου Βασίλειο Β΄ Βουλγαροκτόνο. Είναι η μοναδική εκκλησία της Καστοριάς με τρούλο και η μοναδική με την απεικόνιση της Αγίας Τριάδας.
• Η Ιερά Μονή της Μαυριώτισσας (περί τα τέλη του 11ου αιώνα), που προϋπήρχε της Κουμπελίδικης ως μοναστηριακό συγκρότημα.
• Ο Άγιος Στέφανος του (11ου αι.) είναι η μοναδική παλιά εκκλησία με γυναικωνίτη.
• Ο Ταξιάρχης Μητροπόλεως (11ου αι.).
• Οι Άγιοι Ανάργυροι (12ου αι.) είναι ο μοναδικός ναός στην Καστοριά, που έχει μαρμάρινο διάκοσμο, αμφικιόνια, επίκρανα και περιθυρώματα με ποικίλα ανάγλυφα σ΄ όλες τις πύλες.
• Ο Άγιος Νικόλαος του Κασνίτζη (δεύτερο ήμισυ 12ου αι.). Ονομάσθηκε έτσι από τον κτήτορά της μάγιστρο Νικηφόρο Κασνίτση, για να διακρίνεται από τους υπόλοιπους 11 ναούς, που είναι αφιερωμένοι στον ίδιο Άγιο.
• Ο Άγιος Αθανάσιος του Μουζάκη (1392) κοντά στη Μητρόπολη, η μικρή μονόχωρη ξυλόστεγη εκκλησία με κτητορική επιγραφή Θεοδώρου Μουζάκη.
• Ο Ναός Αγίων Τριών (14ου αι.)
• Ο Ναός Αγ. Νικολάου Μαγαλειού (16ου αι.)

shutterstock_93025357Η ανάπτυξη της γουνοποιίας

Μαζί με τη λίμνη της, ευρύτατα γνωστό χαρακτηριστικό της πόλης είναι η δραστηριοποίηση των κατοίκων της για περισσότερα από πεντακόσια χρόνια στην τέχνη της γουνοποιίας (την πρώτη έγγραφη μαρτυρία εντοπίζουμε σε Πατριαρχικόν Σιγίλιον έτους 1574, με το οποίο ο Πατριάρχης Ιερεμίας Β΄ ανέθεσε τον έλεγχο της περιουσίας των Ιερών Μονών του Αγίου Όρους στην περίφημη συντεχνία των Καστοριανών γουναράδων της Κωνσταντινουπολίτικης παροικίας).

Η γούνα αποτελούσε απαραίτητο στοιχείο ενδυμασίας και ήταν σύμβολο αρχοντιάς και τρόπος κοινωνικής προβολής. Ο Γάλλος περιηγητής Antoine Olivier, στο τέλος του 17ου αιώνα, μιλώντας για τους Έλληνες της Πόλης, αναφέρει, ότι οι πλούσιοι φορούσαν τον χειμώνα δυο και τρεις γούνες, τη μιά επάνω στην άλλη, αλλά και οι φτωχοί χρησιμοποιούσαν ευτελέστερες από λαγό, τσακάλι, ή αρνί. Οι περισσότερες γυναίκες, γράφει χαρακτηριστικά, έχουν δέκα και δώδεκα φουστάνια με γουναρικά, που μερικά από αυτά αξίζουν 15.000-20.000 φράγκα. Αυτή τη ματαιόδοξη τάση επιδείξεως της διοικητικής και οικονομικής αριστοκρατίας της panoramio.comΚωνσταντινουπόλεως εκμεταλλεύθηκαν οι Έλληνες γουναράδες και δημιούργησαν το προσοδοφόρο επάγγελμα και εμπόριο, που απλώνονταν και έξω από τα σύνορα της αυτοκρατορίας, στην Αυστρία, στην Ουγγαρία, στην μακρινή Ολλανδία. Η οικονομική ευεξία των γουναράδων της Κωνσταντινουπόλεως, ιδιαίτερα στον 18ο αιώνα, υπήρξε σημαντικός παράγοντας, όχι μόνο για την επιβολή τους ανάμεσα στους ομοεθνείς, αλλά και για την άσκηση επιρροής στους Τούρκους αξιωματούχους, ανωτέρους και κατωτέρους. Επικεφαλής της συντεχνίας (πρωτομάστορες) αναφέρονται πρόσωπα, που βοήθησαν στην πραγματοποίηση κοινωφελών έργων. Ανάμεσά τους την πρώτη ασφαλώς θέση κατέχει ο Μανωλάκης Καστοριανός, προστάτης των γραμμάτων και ενισχυτής σχολείων, ο πρωτομάστορας Αθανάσιος, που διέθεσε το 1720 μεγάλο ποσό για την επισκευή του πατριαρχικού ναού και άλλοι. Στα τέλη του 19ου αιώνα, διερχόμενος από την Αχρίδα, ο Βίκτωρ Μπεράρ γράφει, ότι το 1850 οι Έλληνες της Αχρίδας ήταν πάμπλουτοι.

Η τέχνη της γουνοποιίας

Η τέχνη των καστοριανών γουνοποιών συνιστάται στην ειδική επεξεργασία των χορδάδων (αποκομμάτων δερμάτων, αυτά δηλαδή, που αποκόπτονταν από άλλους, ως φύρα), που χειρίζονται με μοναδικό τρόπο και με ιδιαίτερη τεχνική. Λόγω της μεγάλης ζήτησης των γουναρικών, απαγορεύτηκε για κάποια χρονική περίοδο η χρήση τους με σουλτανικό διάταγμα το 1713 γιατί επήλθε «σπάνις γουνών». Τότε (18ος αιώνας) ανέκυψε η ανάγκη να χρησιμοποιηθούν τα αποκόμματα για να καλύψουν τη μεγάλη ζήτηση. Πρόκειται για συρραφή μικρών τεμαχίων, που κόβονται σε μικρότερες λωρίδες και υπολωρίδες για να επιτευχθεί ο ομοιόμορφος, ελκυστικός, εντυπωσιακός και ενιαίος φυσικός χρωματισμός, η επιθυμητή φορά του τριχώματος, που ξεχώριζε κατά χρώματα τα κομμάτια τού δέρματος, αλλά και κατά είδος (ζερβά ποδαράκια, δεξιά ποδαράκια, γιατί δεν χρησιμοποιούνταν μαζί στο ίδιο παλτό, κεφάλια, ουρές κτλ.). Όλα αυτά κατέστησαν τις γούνες της Καστοριάς περιζήτητες στην παγκόσμια αγορά και προσέδωσαν στην πόλη τη γνωστή της φήμη και την κατά καιρούς ευμάρειά της. Το χαμηλό κόστος των χορδάδων, ο καταμερισμός της εργασίας, η εξειδίκευση, με πρώτιστη την ομοιομορφία του χρώματος, κάνανε περιζήτητες τις γούνες τις Καστοριάς, ως αληθινά κομψοτεχνήματα.

shutterstock_9680791

Η Καστοριά διαθέτει υπέροχα ξενοδοχειακά συγκροτήματα και καταλύματα, τα οποία σας υπόσχονται πολυτέλεια και ένα υπέροχο παραδοσιακό περιβάλλον. Η πόλη φιλοξενεί κάθε χρόνο χιλιάδες τουρίστες, που θέλουν να θαυμάσουν την ομορφιά της, τα καταπράσινα βουνά, την μαγευτική λίμνη, τις τοπικές λειχουδιές και φυσικά τα πολυάριθμα γουναράδικα με τις μοναδικές γούνες. Εμείς σας προτείνουμε να επισκεφτείτε αυτό το υπέροχο μέρος, το οποίο είμαστε σίγουροι, ότι θα σας αποζημιώσει με την ομορφιά του. Εάν επισκεφτείτε την περιοχή τα Χριστούγεννα, δεν αποκλείεται να δείτε την λίμνη παγωμένη. Το θέαμα είναι μοναδικό. Όλα τα δέντρα, τα οποία βρίσκονται παραλίμνια, παγώνουν και αποκτούν σταλακτίτες, οι οποίοι αγγίζουν το έδαφος. Φανταστείτε τους χρωματισμούς και τις αντανακλάσεις, που βλέπετε επάνω στην παγωμένη λίμνη.

shutterstock_99625937

Τα αρχοντικά της Καστοριάς

shutterstock_99200972Δείγματα της λαμπρής άνθησης της βιοτεχνικής και εμπορικής δραστηριότητας των κατοίκων της Καστοριάς, κατά τη διάρκεια ιδιαίτερα του 18ου αιώνα, αποτελούν τα πολυάριθμα πανύψηλα αρχοντικά της. Ήταν τότε που υπογράφηκαν διάφορες διεθνείς συνθήκες και επεκράτησε ειρήνη και ελευθερία επικοινωνίας στα Βαλκάνια και στην Ευρώπη. Παρουσιάζουν, ακόμα και σήμερα, ιδιαίτερο ενδιαφέρον και ως οικιστικό σύνολο. Με εσωτερικούς χωρισμένους λειτουργικούς χώρους, εσωτερικές διακοσμήσεις, περίτεχνα ξυλόγλυπτα στα σανιδώματα στις οροφές, πολύχρωμους υαλωτούς φεγγίτες υψηλής αισθητικής, ζωφόρους κατάκοσμους, πλήθος φυτομορφικών διακοσμήσεων και ρόμβων δημιουργούν και συνθέτουν ένα ιδιότυπο εσωτερικό χώρο, που βρίσκει την καλύτερη έκφρασή του στην Καστοριά, ένα ιδιότυπο Μακεδονικό ρυθμό. Είναι κατ΄ εξοχήν δείγματα λαϊκής αρχιτεκτονικής.

Γενικά, στα αρχοντικά της Καστοριάς υπάρχει μια ισορροπία σε σχέση με το περιβάλλον, διατηρούν ακέραιες τις αρετές του μέτρου και της ανθρώπινης κλίμακας. Ανάλογα με την κλίση του εδάφους, ήταν τριώροφα και τετραώροφα, όταν δεν υπήρχε κλίση ήταν μόνο το ισόγειο, το μεσοπάτωμα και ο όροφος. Τα μεγάλα σπίτια για πρώτη φορά απέκτησαν τζαμλίκια και ξύλινα παράθυρα, που οι Τούρκοι τα αποκαλούσαν «κιρκ πεντζέρ» σαράντα παραθύρια.

πηγή: http://el.wikipedia.org

shutterstock_72581404

epirusbloggr03

Share.

About Author

Αρχισυντάκτρια

Leave A Reply

Comment moderation is enabled. Your comment may take some time to appear.