Ο βασικός εμβολιασμός στα βρέφη – συνδυασμένα εμβόλια

0

Ανδρέας Κωνσταντόπουλος, ομότιμος καθηγητής Παιδιατρικής Πανεπιστημίου Αθηνών, πρόεδρος Παγκόσμιας Παιδιατρικής Εταιρείας (International Pediatric Association) και Ελληνικής Παιδιατρικής Εταιρείας

Η χορήγηση των εμβολίων ως απαραίτητη φροντίδα για το μεγάλωμα υγιών παιδιών είναι  χαρακτηριστικό προηγμένης κοινωνίας.

Τα εμβόλια περιέχουν αντιγόνα, δηλαδή ουσίες που προέρχονται από λοιμογόνους παράγοντες (ιούς ή μικρόβια), επεξεργασμένους με τέτοιον τρόπο, ώστε χορηγούμενα στο μωρό να διεγείρουν την άμυνα του οργανισμού, χωρίς να προκαλούν νόσηση. Σκοπός τους είναι η πρόληψη συγκεκριμένων σοβαρών νοσημάτων.

Ο εμβολιασμός ενταγμένος στη ρουτίνα της ζωής μας σπάνια μας απασχολεί ως θέμα. Όμως, πολύ λίγοι γονείς γνωρίζουν τα δεινά από τα οποία μας έχουν απαλλάξει τα εμβόλια. Τα εμβόλια που έχουν κυκλοφορήσει μέχρι τώρα προλαμβάνουν 28 νοσήματα, στα οποία περιλαμβάνονται τα πλέον θανατηφόρα. Μετά την κυκλοφορία των εμβολίων, όλα αυτά τα λοιμώδη νοσήματα έχουν πλήρως ή σχεδόν πλήρως εκριζωθεί. Η ευλογιά είναι η πρώτη νόσος της οποίας πιστοποιήθηκε η εξάλειψη από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας το 1980, ενώ κοντά στην εξάλειψη είναι και η πολιομυελίτιδα, της οποίας λίγα κρούσματα καταγράφονται ακόμη σε 3 χώρες της Αφρικής και της Ασίας. Μόνο το καθαρό πόσιμο νερό είχε εξίσου σημαντική συνεισφορά με τον εμβολιασμό στη μείωση της συχνότητας εμφάνισης των λοιμωδών νοσημάτων. Αν διερευνήσουμε τα ποσοστά παιδικής θνησιμότητας από το Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο ως τις ημέρες μας, τόσο στην Ελλάδα όσο και στις υπόλοιπες χώρες, θα διαπιστώσουμε δραματική μείωση. Ενδεικτικά, κάθε χρόνο τα εμβόλια προλαμβάνουν μέχρι 3 εκατομμύρια θανάτους και αποτρέπουν αναπηρίες σε 750.000 παιδιά παγκοσμίως. Μάλιστα, αν γυρίσουμε σε παλαιότερες περιόδους, τόσο στην αρχαιότητα όσο και στο Μεσαίωνα, ολόκληρες γενιές ξεκληρίζονταν από νοσήματα όπως η πανώλη, η χολέρα, η ευλογιά, o τυφοειδής πυρετός.

Χάρη στη συστηματική εφαρμογή προγραμμάτων εμβολιασμού, οι αναπτυγμένες χώρες έχουν καταφέρει την εξάλειψη θανατηφόρων νοσημάτων, όπως η ευλογιά και η πολιομυελίτιδα, αλλά και τη δραματική μείωση  άλλων σοβαρών νοσημάτων, όπως η διφθερίτιδα, ο τέτανος, η ιλαρά και η ερυθρά.

Ο εμβολιασμός είναι ένα προληπτικό μέτρο που επιδρά σε επίπεδο ατομικό και κοινότητας, συμβάλλοντας στη μείωση της παιδικής θνησιμότητας και στην αύξηση του προσδόκιμου επιβίωσης, βελτιώνει την υγεία του συνολικού πληθυσμού και ταυτόχρονα  μειώνει το κόστος των Υπηρεσιών Υγείας. Είναι ένα από τα πολύ λίγα προληπτικά μέτρα της Δημόσιας Υγείας που μπορεί να οδηγήσει σε πραγματικά οικονομικά οφέλη, ενώ έχει αποδειχθεί η ασφαλέστερη και αποτελεσματικότερη ιατρική παρέμβαση που έχει ποτέ ανακαλυφθεί. Για όλους τους παραπάνω λόγους, ο εμβολιασμός αποτελεί το μεγαλύτερο επίτευγμα στη Δημόσια Υγεία των βιομηχανικών χωρών στον 20ο αιώνα.

Κάθε χώρα καταρτίζει ένα Εθνικό Πρόγραμμα Εμβολιασμών με κριτήριο επιδημιολογικά, οικονομικά δεδομένα και στοιχεία αποτελεσματικότητας και ασφάλειας των εμβολίων, το οποίο ανανεώνεται τακτικά. Σύμφωνα με το Εθνικό Πρόγραμμα της χώρας μας, τα εμβόλια που πρέπει να γίνονται μέσα στον πρώτο χρόνο της ζωής, αρχίζοντας από τον 2ο μήνα, αφορούν την πρόληψη της διφθερίτιδας, του τετάνου, της πολιομυελίτιδας, του κοκκύτη, του αιμόφιλου της ινφλουέντσας τύπου Β, της ηπατίτιδας Β,  του πνευμονιόκοκκου, του μηνιγγιτιδόκοκκου-C και του ροταϊού. Οι δόσεις είναι 3 για τα επτά πρώτα νοσήματα, 2 για τον μηνιγγιτιδόκοκκο-C και 2 ή 3, ανάλογα με το σκεύασμα, για το εμβόλιο ροταϊού. Όλες οι δόσεις του κάθε εμβολίου γίνονται με μεσοδιάστημα 1-2 μηνών, ενώ είναι δυνατή η συγχορήγηση εμβολίων στην ίδια ιατρική επίσκεψη. Κατά το δεύτερο χρόνο ζωής μεταξύ 12 και 18 μηνών απαιτείται μία αναμνηστική δόση για όλα τα νοσήματα, πλην του ροταϊού, ενώ σε αυτή την ηλικία γίνεται μία δόση και για την πρόληψη της ιλαράς, ερυθράς, παρωτίτιδας και ανεμευλογιάς.
Ακολούθως, στην ηλικία των 4-6 ετών απαιτείται η χορήγηση μίας αναμνηστικής δόσης για την πρόληψη της διφθερίτιδας, του τετάνου, της πολιομυελίτιδας, του κοκκύτη,  της ιλαράς, της ερυθράς, της παρωτίτιδας και της ανεμευλογιάς. Τέλος, στην ηλικία των 11-12 ετών απαιτείται μία ακόμη αναμνηστική δόση για την πρόληψη της διφθερίτιδας, του τετάνου και του κοκκύτη, μία δόση για την πρόληψη 4 τύπων που προκαλούν μηνιγγιτιδοκοκκική νόσο, ενώ το εμβολιαστικό πρόγραμμα της παιδικής-εφηβικής ηλικίας ολοκληρώνεται με τη χορήγηση του εμβολίου έναντι του HPV που προκαλεί καρκίνο του τραχήλου της μήτρας και άλλα σοβαρά νοσήματα.

shutterstock_174822917

Τέλος, ένα εμβόλιο το οποίο είναι ωφέλιμο για όλα τα παιδιά άνω των 6 μηνών και τους εφήβους είναι αυτό της γρίπης. Το εμβόλιο γρίπης πρέπει να γίνεται κατά προτίμηση μέσα στον Οκτώβριο ή Νοέμβριο, κατά προτεραιότητα στον πληθυσμό που ανήκει στις ομάδες υψηλού κινδύνου (χρόνια νοσήματα). Ο εμβολιασμός πρέπει να γίνεται σε ετήσια βάση, λόγω της μεταβολής των τύπων του ιού που προκαλούν κάθε χρόνο την γρίπη.

Η ανοσία από προηγούμενες λοιμώξεις ή εμβολιασμούς δεν προλαμβάνει τη λοίμωξη από τους διαφορετικούς τύπους του ιού που κυκλοφορούν κάθε χειμώνα και τη σχετιζόμενη νόσο. Για το λόγο αυτό το εμβόλιο περιέχει ετησίως τους 3 συχνότερους τύπους του ιού της γρίπης που κυκλοφορούν το συγκεκριμένο διάστημα. Ιδιαιτέρως ευπαθής ομάδα είναι οι έγκυες γυναίκες που πρέπει να εμβολιάζονται έναντι της γρίπης για δική τους προστασία αλλά και για την προστασία των μικρών βρεφών που ανήκουν σε ομάδα υψηλού κινδύνου για νόσηση από γρίπη σε βαριά μορφή και δεν μπορούν να εμβολιαστούν ως την ηλικία των 6 μηνών. Για την προστασία των μικρών βρεφών πρέπει να εμβολιάζονται όλα τα άτομα του οικογενειακού περιβάλλοντος για να αποτρέψουν τη μετάδοση του ιού σε αυτά.

Αν σας φοβίζουν οι πολλές ενέσεις για την πρόληψη όλων των παραπάνω νοσημάτων (όλα τα εμβόλια, πλην του ροταϊού είναι ενέσιμα) πρέπει να υπολογίσετε ότι υπάρχουν πολυδύναμα εμβόλια (πχ. εξαδύναμο εμβόλιο που καλύπτει διφθερίτιδα, τέτανο, πολιομυελίτιδα, κοκκύτη, αιμόφιλο της ινφλουέντσας τύπου Β, ηπατίτιδα Β με μία ένεση). Όλα τα διαθέσιμα εμβόλια είναι αποτελεσματικά και ασφαλή και έχουν ελάχιστες αντενδείξεις. Σε περίπτωση παρουσίας πυρετού, οι εμβολιασμοί αναβάλλονται μέχρι την ανάρρωση του παιδιού. Πριν από τον εμβολιασμό, το παιδί πρέπει να εξετάζεται πάντοτε από παιδίατρο. Δεν πρέπει να ξεχνάτε ότι όλα τα εμβόλια διατηρούνται στο ψυγείο, ενώ πάντοτε πρέπει να ελέγχεται η ημερομηνία λήξης τους.
Οι εμβολιασμοί πρέπει να γίνονται σύμφωνα με το συνιστώμενο χρονοδιάγραμμα, σε περίπτωση όμως αμέλειας χορηγούνται αργότερα, με την εξαίρεση του εμβολίου έναντι του ροταϊού που γίνεται αποκλειστικά στα βρέφη μέχρι την ηλικία των 8 μηνών. Επίσης, αν για κάποιον λόγο δε γίνει μία δόση στο ενδεδειγμένο χρονικό διάστημα, οι προηγούμενες δόσεις δεν χάνονται και ο εμβολιασμός συνεχίζεται από εκεί και πέρα.

Share.

About Author

Comments are closed.