Κατάψυξη ωαρίων και προεμφυτευτικός έλεγχος

0

Κωνσταντίνος Ε. Κωσταράς, Μαιευτήρας-Γυναικολόγος,
Διδάκτωρ Πανεπιστημίου Αθηνών, Ιατρός Αναπαραγωγής Μονάδας «Institute of Life» – ΙΑΣΩ

Το 1978 γεννήθηκε το πρώτο παιδί με τη μέθοδο της εξωσωματικής γονιμοποίησης (IVF). Έκτοτε, έχουν γεννηθεί περί τα 6.000.000 παιδιά χάρη στη μέθοδο αυτή.
Η πιθανότητα γέννησης ενός παιδιού ανά προσπάθεια είναι περίπου 40% σε γυναίκες μικρότερες των 35 ετών. Σε πρόσφατη μελέτη που έγινε στη Μ. Βρετανία και αφορούσε 150.000 γυναίκες, αποδείχτηκε ότι το αθροιστικό αποτέλεσμα 6 έως 9 κύκλων θεραπείας αυξάνει την πιθανότητα γέννησης παιδιού σε ποσοστό πάνω από 65%.

shutterstock_265900469_opt

Δύο τομείς της εξωσωματικής γονιμοποίησης έχουν σημειώσει μεγάλη πρόοδο σήμερα: Η κρυοσυντήρηση των ωαρίων με την τεχνική της «υαλοποίησης» και ο προεμφυτευτικός έλεγχος (PGD), διευρύνοντας έτσι την εφαρμογή της εξωσωματικής τόσο σε υπογόνιμες αλλά και γόνιμες γυναίκες.
Με την παλαιότερη τεχνική κρυοσυντήρησης των ωαρίων απαιτούνταν περίπου 100 ωάρια για να γεννηθεί ένα παιδί. Σήμερα, με την νέα τεχνική κρυοσυντήρησης (υαλοποίηση) απαιτούνται μόνο 8 έως 15 ωάρια. Τα ωάρια, λόγω του μεγέθους τους και της υψηλής περιεκτικότητας σε νερό και της διάταξης των χρωμοσωμάτων στην μιτωτική άτρακτο, είναι ιδιαίτερα ευάλωτα στον σχηματισμό κρυστάλλων πάγου κατά την διαδικασία της κρυοσυντήρησης. Τώρα, με την τεχνική της «υαλοποίησης», χρησιμοποιώντας νέα κρυοπροστατευτικά διαλύματα υψηλής συγκέντρωσης, με την υπερταχεία κατάψυξη, τα κύτταρα αποκτούν μια συμπαγή μορφή σαν γυαλί, χωρίς τον σχηματισμό κρυστάλλων πάγου. Έτσι αυξάνεται σημαντικά η επιβίωση των ωαρίων και τα ποσοστά των κυήσεων και των γεννήσεων. Σύμφωνα με την American Society of Reproductive Medicine, (ASRM) από το 2013 η κρυοσυντήρηση των ωαρίων δεν θεωρείται πλέον πειραματική μέθοδος.
Η αποτελεσματικότητα της κρυοσυντήρησης κρίνεται από τα ποσοστά επιβίωσης των ωαρίων, και τα ποσοστά των κυήσεων και γεννήσεων που επιτυγχάνονται. Αυτά είναι συνάρτηση της ηλικίας της γυναίκας, άλλων παραγόντων υπογονιμότητας της, και των αριθμών των κατεψυχθέντων ωαρίων. Τα ποσοστά επιβίωσης των ωαρίων και η επίτευξη κυήσεων είναι υψηλότερα σε υγειείς γυναίκες, κάτω των 35 ετών, χωρίς προβλήματα γονιμότητας. Σε πρόσφατες μελέτες της Cobo A. που αφορούσαν 42.000 κρυοσυντηρημένα ωάρια, τόσο δοτριών όσο και υγειών γυναικών, η επιβίωση ήταν άνω του 95%, ενώ οι κυήσεις ανά εμβρυομεταφορά από 45 έως 53%. Στις ηλικίες άνω των 36 ετών τα ποσοστά επιβίωσης ήταν 83% και τα ποσοστά των κυήσεων στο 23%. Σε άλλη μελέτη 1.283 κρυοσυντηρημένων ωαρίων μη δοτριών η επιβίωση ήταν 86%. Τα ποσοστά των γεννήσεων δεν διέφεραν σημαντικά από τα αντίστοιχα ποσοστά των «φρέσκων» ωαρίων. Στα 100 κρυοσυντηρημένα ωάρια αντιστοιχεί ένα ποσοστό γεννήσεων 6,4%, ποσοστό ίδιο με αυτό που προκύπτει από την χρήση «φρέσκων» ωαρίων.

shutterstock_348353672_opt

Η πιθανότητα απόκτησης παιδιών εξαρτάται από τον αριθμό κρυοσυντηρημένων ωαρίων αλλά και την ηλικία της γυναίκας. Η ηλικία των 36 ετών φαίνεται να αποτελεί το οριακό σημείο.
8 – 10 κρυοσυντηρημένα ωάρια έχουν πιθανότητα γέννησης παιδιού 10% έως 30%, ενώ ο ίδιος αριθμός ωαρίων σε γυναίκες κάτω των 35 ετών έχει πιθανότητα 40% έως 60%. Με την τεχνική της «υαλοποίησης» έχουν γεννηθεί 6.000 παιδιά. Θεωρείται ασφαλής, διότι τα παιδιά αυτά δεν παρουσίασαν αυξημένα ποσοστά χρωμοσωμιακών ανωμαλιών και το περιγεννητικό αποτέλεσμα ήταν όμοιο με αυτό του γενικού πληθυσμού (συγγενείς ανωμαλίες, αναπτυξιακά προβλήματα κ.λ.π). Αυτά τα αποτελέσματα είναι πολύ σημαντικά, αλλά και ενθαρρυντικά, για όλες τις γυναίκες που για διαφορετικούς προσωπικούς, κοινωνικούς, οικονομικούς και επαγγελματικούς λόγους, θέλουν να μεταθέσουν χρονικά την απόφαση τους να γίνουν μητέρες.
Τα τελευταία οχτώ χρόνια, η χρήση της κρυοσυντήρησης ωαρίων, από γυναίκες χωρίς ιατρικά ογκολογικά προβλήματα, έχει πενταπλασιαστεί. Η προσφυγή στην υποβοηθούμενη αναπαραγωγή από γυναίκες ηλικίας 40 ετών και άνω παρουσιάζει αύξηση περίπου 50%, και η ηλικία της πρώτης εγκυμοσύνης συνεχώς αυξάνεται. Αυτό είναι αποτέλεσμα της σύγχρονης κοινωνικής πραγματικότητας και των επιπτώσεων που έχει το lifestyle κάθε γυναίκας. Είναι κοινώς αποδεκτό ότι η γονιμότητα έχει χρονικά όρια. Στην ηλικία των 40 το 80% των ωαρίων παρουσιάζει χρωμοσωμιακές διαταραχές. Έτσι, σε αυτήν την ηλικία απαιτείται πιο εξατομικευμένη αντιμετώπιση και πιθανή χρήση της προμφυτευτικής διάγνωσης Τα κατεψυγμένα ωάρια μπορεί να έχουν την ίδια αποτελεσματικότητα με τα νωπά. Επομένως, η κρυοσυντήρηση των ωαρίων εξασφαλίζει την δυνατότητα στη γυναίκα, να «παγώσει» τον χρόνο, και να επιλέξει πότε θα γίνει μητέρα.
Ο προεμφυτευτικός έλεγχος με βιοψίες του εμβρύου κατά την 5η έως 6η μέρα ζωής ελέγχει το σύνολο των χρωμοσωμάτων εντοπίζοντας τυχόν γενετικά προβλήματα. Τα έμβρυα μετά τη βιοψία καταψύχονται, γίνεται η επιλογή των υγειών, και μεταφέρονται σε επόμενο κύκλο. Για τον έλεγχο των χρωμοσωμάτων χρησιμοποιούνται διάφορες τεχνικές: aCGH, SNP, QPCR και NGS. Είναι γνωστό ότι στις γυναίκες μεγαλύτερης ηλικίας αυξάνονται δραματικά τα ποσοστά των εμβρύων με χρωμοσωμιακές διαταραχές, όπως ανευπλοϊδισμοί. Εάν με τον προεμφυτευτικό έλεγχο επιλέξουμε και μεταφέρουμε υγειή, μη ανευπλοϊδικά έμβρυα, τα ποσοστά των κυήσεων και των αποβολών στις γυναίκες μεγαλύτερης ηλικίας θα είναι ανάλογα εκείνων των γυναικών μικρότερης ηλικίας. Μελέτες δείχνουν ότι τα ποσοστά των εξελισσομένων κυήσεων αυξάνονται κατά 20% έως 60%. Επίσης, δείχνει ότι η βιοψία αυτή καθαυτή δεν έχει επιβλαβή επίδραση στην εξέλιξη των εμβρύων. Πρόσφατη μελέτη δείχνει ότι η επιλεκτική μεταφορά ευπλοϊδικών εμβρύων μετά τον προεμφυτευτικό έλεγχο σε γυναίκες έως 42 ετών επιτυγχάνει ποσοστά κυήσεων ανάλογα των μικροτέρων ηλικιών.
Οι ανωτέρω τεχνικές δεν είναι απλές. Απαιτούν εμπειρία στην παρατεταμένη καλλιέργεια και τη βιοψία των εμβρύων, αξιόπιστο σύστημα κρυοσυντήρησης και, επίσης, αξιόπιστο γενετικό – μοριακό εργαστήριο. Αυτές οι δύο τεχνικές – η κρυοσυντήρηση ωαρίων και ο προεμφυτευτικός έλεγχος – διευρύνουν το πεδίο εφαρμογής της εξωσωματικής σε γόνιμες γυναίκες, αυξάνοντας τα ποσοστά των γεννήσεων, μειώνοντας τα ποσοστά των πολυδύμων κυήσεων, βελτιώνοντας τα ποσοστά γεννήσεων υγειών παιδιών, και συμβάλλουν καθοριστικά στη διατήρηση της γονιμότητας της γυναίκας.

Share.

About Author

Comments are closed.