Η πληθυσμιακή έκταση του εμβολιαστικού προγράμματος είναι η μεγαλύτερη στην ιστορία

0

Δημοσθένης Σαρηγιάννης

Καθηγητής Περιβαλλοντικής Μηχανικής του ΑΠΘ

 

Στις αρχές του νέου εκτιμά ότι θα υπάρξει αποκλιμάκωση της πανδημίας, με σημαντικό περιορισμό της διασποράς ο κ. Δημοσθένης Σαρηγιάννης, καθηγητής Περιβαλλοντικής Μηχανικής του ΑΠΘ, δηλώνοντας χαρακτηριστικά στο The Doctor πως «Οι υπολογισμοί μας λένε ότι εάν δεν εμφανιστεί στη χώρα μια νέα μετάλλαξη που να αλλάζει τα επιδημιολογικά δεδομένα σε σχέση με τη μολυσματικότητα και τη δυνατότητα διαφυγής της ανοσίας του SARS-CoV-2, τότε μπορούμε να προσβλέπουμε σε μια καλή αποκλιμάκωση της πανδημίας και σημαντικό περιορισμό της διασποράς ήδη στις αρχές του 2022».

Κύριε Σαρηγιάννη, η μετάλλαξη Δέλτα έχει προσθέσει νέα και περισσότερο ανησυχητικά δεδομένα στο προσκήνιο της πανδημίας; Παρόλα αυτά, οι εμβολιασμοί προχωρούν με χαμηλές ταχύτητες δίχως η κατάσταση να έχει αλλάξει σημαντικά στη διάρκεια του καλοκαιριού. Τι σημαίνει αυτό για τους πολίτες που παραμένουν ανεμβολίαστοι και πόσο ορατός είναι ο κίνδυνος έκθεσης σε μια χειρότερη λοίμωξη;

Η έλλειψη εμβολιασμού σημαίνει στην πράξη τουλάχιστον διπλασιασμό του κινδύνου σοβαρής νόσησης από επιμόλυνση από SARS-CoV-2, σε σχέση με τον κίνδυνο που διατρέχαμε στην αρχή της πανδημίας. Το στέλεχος Δ έχει αυξημένη μολυσματικότητα κατά τουλάχιστον 60% σε σχέση με το στέλεχος Α και 100% σε σχέση με το πρωταρχικό στέλεχος της Γουχάν. Αυτό μας οδηγεί σε τουλάχιστον διπλασιασμό του κινδύνου σοβαρής νόσησης ανά ενεργό επαφή.

Στην πραγματικότητα ο κίνδυνος είναι πολλαπλάσιος για κάποιον ανεμβολίαστο, γιατί ο χρόνος ενεργού επαφής για μετάδοση του στελέχους Δ είναι περίπου 30 sec ενώ το αντίστοιχο μέγεθος για το αρχικό στέλεχος της Γουχάν ήταν 15 λεπτά. Στην πράξη ερχόμαστε σε επαφή με πολύ περισσότερους ανθρώπους για 30 sec από ότι για 15 λεπτά, κάτι που σημαίνει ότι ο πραγματικός σωρευτικός κίνδυνος (λαμβάνοντας υπόψη όλες τις πιθανές ενεργές επαφές που μπορούμε να κάνουμε αν ακολουθήσουμε το καθημερινό μας πρόγραμμα) είναι γύρω στις 8-9 φορές μεγαλύτερος για το στέλεχος Δ που κυριαρχεί σήμερα στην Ελλάδα σε σχέση με το αρχικό στέλεχος της Γουχάν.

Τα εμβόλια κατά του κορωνοϊού έχουν χρησιμοποιηθεί σε εκατοντάδες εκατομμύρια πληθυσμού με ένα εξαιρετικά χαμηλό ποσοστό παρενεργειών. Θεωρείτε πως είναι λογική η ανησυχία των «σκεπτικιστών» δεδομένων των διαστάσεων που έχουν λάβει αυτές οι περιπτώσεις στα ΜΜΕ;

Όχι, η ανησυχία του πληθυσμού είναι μεν κατανοητή αλλά δεν έχει λογική αν δούμε με ψυχρό επιστημονικό βλέμμα τα δεδομένα. Έχουν ήδη γίνει δισεκατομμύρια δόσεις των εμβολίων κατά της Covid-19 και οι παρενέργειες που έχουν παρατηρηθεί είναι ελάχιστες για τον τόσο μεγάλο αριθμό δόσεων που έχουν χορηγηθεί. Αν υπήρχε μια αρχική αμφιβολία για την πληθυσμιακή έκταση των κλινικών μελετών σχετικά με την ασφάλεια και την αποτελεσματικότητα των εμβολίων, σήμερα δεν υπάρχει κανένας λόγος να αμφιβάλλουμε καθώς η πληθυσμιακή έκταση του πραγματικού εμβολιαστικού προγράμματος είναι εξαιρετικά μεγάλη – η μεγαλύτερη στην ιστορία, λαμβάνοντας υπόψη όλες σχεδόν τις δυνατές γεωγραφικές, κοινωνικοοικονομικές, φυλετικές και γονιδιακές διαφοροποιήσεις στον πλανήτη. Μπορούμε με ασφάλεια να διατρανώσουμε την ασφάλεια των εμβολίων στη βάση αυτών των αποτελεσμάτων.

Ξεκίνησε η νέα σχολική χρονιά και παρά τις συστάσεις των ειδικών για εμβολιασμό παιδιών και εφήβων, αρκετοί γονείς παραμένουν ακόμα σκεπτικοί; Τι σημαίνει αυτό ως προς την λειτουργία των τμημάτων; θα πρέπει να μπουν νέοι κανόνες; Ποια η σύσταση σας;

Θα πρέπει να γίνονται υπεύθυνα πολλά τεστ (rapid και PCR από τον ΕΟΔΥ, αλλά και self test 2 φορές την εβδομάδα, όχι μόνο για τον ανεμβολίαστο σχολικό πληθυσμό αλλά για όλα τα μέλη της σχολικής και εκπαιδευτικής κοινότητας –θα συμπεριελάμβανα σε αυτήν και τα Πανεπιστήμια) για καλύτερη επιδημιολογική επιτήρηση και έλεγχο της διασποράς με σπάσιμο αλυσίδων και δικτύων διασποράς νωρίς. Θα πρέπει να εξασφαλίζεται πολύ καλός εξαερισμός των χώρων εκπαίδευσης (σχολικές αίθουσες, αμφιθέατρα, εργαστήρια, κλινικές) και όπου αυτό δεν είναι δυνατόν είτε για κτιριακούς είτε για χωροτακτικούς λόγους (π.χ. γειτνίαση της σχολικής αίθουσας σε οδό με μεγάλη ηχητική ρύπανση που διαταράσσει το μάθημα αν τα παράθυρα παραμείνουν ανοικτά), θα πρέπει να χρησιμοποιηθούν ΑΜΕΣΑ συσκευές απολύμανσης του αέρα. Αυτές οι συσκευές θα πρέπει να είναι εφοδιασμένες με φίλτρα ΗΕΡΑ και ακόμη καλύτερα αν θα μπορούν να απολυμαίνουν ενεργά τον αέρα με χρήση φωτοκαταλυτικής τεχνολογίας και ακτινοβολίας UV-B. Η διεργασία της απολύμανσης θα πρέπει να γίνεται στο εσωτερικό της συσκευής και μόνο και ο φιλτραρισμένος και απολυμασμένος αέρας να αντλείται και πάλι μετά το πέρασμά του από τη συσκευή στην αίθουσα που υπόκειται απολύμανση. Καλό είναι οι συσκευές αυτές να είναι συνεχούς λειτουργίας. Τέλος, όπου αυτό είναι δυνατό με την εξεύρεση χώρων εκπαίδευσης έξω από τα σχολικά συγκροτήματα (π.χ. πολιτιστικά κέντρα Δήμων, κέντρα νεότητας, κλπ.) καλό θα ήταν να μειωθεί ο αριθμός των μαθητών στους 17 από τον σημερινό μέσο όρο των 25 μαθητών ανά τάξη. Οι υπολογισμοί μας λένε ότι έτσι θα μειωνόταν ο αριθμός των ενεργών επαφών τουλάχιστον κατά 33%, κάτι που θα μείωνε τον ατομικό κίνδυνο μόλυνσης κατά τουλάχιστον 66-67% σε σχέση με τον κίνδυνο που διέτρεχαν τα παιδιά πέρυσι όταν είχαμε να αντιμετωπίσουμε το στέλεχος της Γουχάν. Με τα σημερινά μέτρα υπολογίζουμε ότι από την προηγούμενη Δευτέρα μέχρι το τέλος του χρόνου μεσοσταθμικά τα παιδιά και οι ανεμβολίαστοι έφηβοι θα καταγράφουν το 44-45% των νέων κρουσμάτων.

Σύμφωνα με τα επιδημιολογικά μοντέλα, ποια η πρόβλεψη σας για τον δείκτη θετικότητας στις αρχές του φθινοπώρου αλλά και πώς εκτιμάτε ότι θα είναι η κατάσταση με τα κρούσματα τον επερχόμενο χειμώνα;

Θα προτιμούσα να μιλήσω για τον πραγματικό αριθμό αναπαραγωγής με βάση τα κρούσματα (Rt) και όχι τον δείκτη θετικότητας γιατί ο τελευταίος εξαρτάται πάρα πολύ από τις αναφορές του ΕΟΔΥ σχετικά με τον αριθμό και το είδος των τεστ που γίνονται στον πληθυσμό. Στις αρχές Σεπτεμβρίου το Rt είχε πέσει γύρω στο 0,7, αλλά την εβδομάδα 13-19 Σεπτεμβρίου είχε ανοδική πορεία που τον έφερε πρακτικά στη μονάδα (σταθεροποίηση της διασποράς).

Τα μοντέλα μας δείχνουν ότι μπορεί να ανέβει στο 1,3-1,4 περίπου μέσα στον Οκτώβριο αλλά όχι ότι θα πάει παραπάνω. Η πορεία όμως εξαρτάται από τον πραγματικό ρυθμό και το τελικό επίπεδο πλήρους εμβολιαστικής κάλυψης του πληθυσμού που θα επιτευχθεί.

Αν καταφέρουμε να φτάσουμε στον πλήρη εμβολιασμό του 65% του πληθυσμού (χρειαζόμαστε περίπου ένα εκατομμύριο πλήρως εμβολιασμένων συμπολιτών μας επιπρόσθετα από τη σημερινή κατάσταση) τότε μπορεί να φτάσουμε στις αρχές Οκτωβρίου γύρω στα 4400 κρούσματα/ημέρα αλλά μετά από αυτήν την τιμή κορυφής θα δούμε μια αργή αποκλιμάκωση με διακυμάνσεις που μπορεί να συνεχιστεί και όσο θα βαδίζουμε προς τον χειμώνα. Αν εμβολιαστεί πλήρως μόνο το 60% του πληθυσμού θα έχουμε μια αντίστοιχη τιμή κορύφωσης σε κρούσματα αλλά μια πολύ πιο αργή αποκλιμάκωση. Φυσικά όσο αργεί η αποκλιμάκωση τόσο αυξάνει η πίεση στο ΕΣΥ για ΜΕΘ και διασωλήνωση, και τόσο διατηρούνται σε τιμές που θα κυμαίνονται ανάμεσα στα 30 με 40 την ημέρα οι θάνατοι από Covid-19.

Θα προτείνατε την εφαρμογή περισσότερων μέτρων για το σύνολο του πληθυσμού προκειμένου να αλλάξει η εικόνα της πανδημίας ή τα μέτρα πιθανόν να αφορούσαν στοχευμένα τους ανεμβολίαστους πολίτες;

Χρειάζεται η χρήση μάσκας και η τήρηση κοινωνικών αποστάσεων απαραίτητα και για όλους σε κάθε δραστηριότητα. Χρειάζεται να τοποθετηθούν συσκευές απολύμανσης του αέρα στα ΜΜΜ (λεωφορεία και μετρό) πριν μπούμε στην κρύα περίοδο του έτους. Το ίδιο και στους χώρους υγειονομικού ενδιαφέροντος (εστιατόρια, καφέ, κλπ.) και σε κλειστούς βιομηχανικούς χώρους όπου σημειώνονται για εργασιακούς λόγους και λόγω της φύσης της δουλειάς πιθανότητες συρροών και συνωστισμού.

Ο περιορισμός της πρόσβασης σε χώρους υγειονομικού ενδιαφέροντος στους εμβολιασμένους πολίτες μόνο είναι χρήσιμος, αλλά δεν επαρκεί γιατί γνωρίζουμε ότι ένας πλήρως εμβολιασμένος έχει πιθανότητα τουλάχιστον 12-13% να επιμολύνει άλλους αν έχει επιμολυνθεί ο ίδιος με το στέλεχος Δ. Αυτό το ποσοστό σε ένα χώρο όπου δεν χρησιμοποιούνται μάσκες και αποστάσεις και δεν υπάρχει πολύ καλός εξαερισμός ή ενεργός απολύμανση του αέρα, μπορεί να συντελέσει σημαντικά στην αύξηση της μετάδοσης με δεδομένο τον χρόνο που περνάμε σε ένα εστιατόριο (για παράδειγμα) και τη σχετική πυκνότητα των πελατών. Είναι επίσης σημαντικό να προστατευθούν κατάλληλα και οι εργαζόμενοι σε τέτοιου είδους δραστηριότητες. Επίσης, πρέπει να ξεκινήσει η 3η δόση στους υγειονομικούς και στους πολίτες άνω των 60 ετών άμεσα ώστε να διασφαλιστεί η ικανοποιητική τους ανοσολογική προστασία με παράλληλη διευκόλυνση του εμβολιασμού στην περίπτωση ανθρώπων που δυσκολεύονται να αποκτήσουν πρόσβαση σε εμβολιαστικό κέντρο.

Μολονότι το κεφάλαιο ατομική ευθύνη βρίσκεται στην πρώτη γραμμή της πανδημίας, η πολιτεία δεν θα έπρεπε να αναλάβει επιπλέον δράσεις για την ενίσχυση του ΕΣΥ, προκειμένου να θωρακίσει τους πολίτες της; Ποια είναι τα βασικά σημεία που πιστεύετε ότι πρέπει να ενδυναμωθούν και κατά πόσο είναι αυτό εφικτό;

Ναι πιστεύω ότι πέρα από την ατομική ευθύνη υπάρχει η πολιτειακή / κοινωνική ευθύνη (που αφορά το δημόσιο τομέα) και ακόμη και η εταιρική ευθύνη (από τους οικονομικούς και επιχειρηματικούς φορείς, που αφορά κυρίως τον ιδιωτικό τομέα). Τα μέτρα που πρότεινα παραπάνω στοχεύουν ακριβώς στην ανάπτυξη και της πολιτειακής και της εταιρικής ευθύνης.

Σε ό,τι αφορά στην ευθύνη της πολιτείας, θεωρώ ότι θα έπρεπε να προτεραιοποιηθεί η απολύμανση του αέρα και στα νοσοκομεία αλλά και ιδιαίτερα στις ΜΕΘ Covid, πέρα από τα μέτρα που πρότεινα παραπάνω.

Όπως έχει κατά διαστήματα επισημάνει και η ηγεσία του υπουργείου Υγείας, που ηγείται της μάχης κατά του κορωνοϊού «είμαστε όλοι κουρασμένοι, διότι δεν είναι ένας μήνας, αλλά ένας και πλέον χρόνος που βρισκόμαστε σε αυτήν την κατάσταση». Πόσο εκτιμάται ότι θα διαρκέσει ακόμα αυτή η επιδημία, είμαστε κοντά στην «έξοδο»;

Οι υπολογισμοί μας λένε ότι αν δεν εμφανιστεί στη χώρα μια νέα μετάλλαξη που να αλλάζει τα επιδημιολογικά δεδομένα σε σχέση με τη μολυσματικότητα και τη δυνατότητα διαφυγής της ανοσίας του SARS-CoV-2, τότε μπορούμε να προσβλέπουμε σε μια καλή αποκλιμάκωση της πανδημίας και σημαντικό περιορισμό της διασποράς ήδη στις αρχές του 2022. Με δεδομένο ότι η ύπαρξη τέτοιων μεταλλάξεων δεν μπορεί αν αποκλειστεί, θα έλεγα ότι ακόμη πιο ρεαλιστική είναι η εκτίμηση ότι η έξοδος από την επιδημία και η μετατροπή του ιού σε ενδημικό θα μπορεί να γίνει μετά το επόμενο καλοκαίρι.

 

 

Share.

About Author

Comments are closed.