Συνέντευξη Γιώργου Αλεβιζόπουλου, καθηγητή ψυχιατρικής, διευθυντή της πανεπιστημιακής ψυχιατρικής κλινικής του Γ.Ο.Ν.Κ «Οι Άγιοι Ανάργυροι»

0

Επειδή ακόμη βρισκόμαστε σε κρίση, φοβούμαι ότι τα πράγματα είναι πολύ δυσκολότερα. Δεν νομίζω ότι έχει αυξηθεί η νόσος στους Έλληνες, έχει αυξηθεί η νόσος στην Ελλάδα και το τραύμα μιας χώρας είναι πολύ βαθύτερο από το τραύμα του καθενός πολίτη της. Αυτοί οι προβληματισμοί αποτελούν κυρίαρχα ζητήματα του συνεδρίου μας.

Κύριε Αλεβιζόπουλε, ως πρόεδρος της Ακαδημίας Δικανικής Ιατρικής & Συναφών Επιστημών (Α.Δ.Ι.Σ.Ε.), θα θέλαμε να μας μιλήσετε για το σκοπό και το στόχο αυτής της ακαδημίας;

H ΑΔΙΣΕ είναι ένας φορέας, ο οποίος δημιουργήθηκε από επιστήμονες που προέρχονται από ποικίλους κλάδους της ιατρικής, της νομικής, της φαρμακευτικής, της χημείας, αλλά και άλλων επιστημών που τους συνδέει το κοινό ενδιαφέρον για τις επιστήμες υγείας και την εφαρμογή τους στο νόμο. Παράλληλα, ως αποτέλεσμα της σύνθεσής της, ενδιαφέρεται για τα μείζονα κοινωνικά ζητήματα στο χώρο της υγείας και την ισονομία στην πρόσβαση όλων των ανθρώπων που ζουν στην Ελλάδα, σε υπηρεσίες υγείας και δικαίου. Ως επιστημονική εταιρεία, η ΑΔΙΣΕ έχει δεσμευτεί να προωθήσει την εκπαίδευση και να αναδείξει σύγχρονες αρχές και κανόνες συνεργασίας ανάμεσα στους ειδικούς που ενδιαφέρονται για το αντικείμενό της. Έχουμε προτάξει την έννοια της εκπαίδευσης, αφού οι περισσότεροι από εμάς έχουν μακρά εμπειρία και απασχόληση σε ακαδημαϊκά ιδρύματα, έτσι ώστε είναι κοινή μας πεποίθηση ότι η παιδεία και η πολυδύναμη συνεργασία είναι αναγκαιότητες στη σύγχρονη λειτουργία των δικανικών επιστημών. Για να επιτύχουμε τους στόχους μας απαιτείται η συμμετοχή ειδικών, οι οποίοι έχουν το θεωρητικό υπόβαθρο, αλλά και τη μακρά εμπειρία, ώστε να μεταφράζουν τις γνώσεις σε εφαρμοσμένη πρακτική.

Στις 21 Νοεμβρίου του 2014, πρόκειται να πραγματοποιηθεί στο Μέγαρο Μουσικής το 2ο συνέδριο της Α.Δ.Ι.Σ.Ε. Η θεματική ενότητα του συνεδρίου θα αφορά το τραύμα. Μιλήστε μας για το προσεχές συνέδριο και για την ιδέα, που είχατε, να αναπτύξετε μια ολόκληρη συζήτηση γύρω από το τραύμα;

Όταν για πρώτη φορά προτάθηκε η ιδέα να αφιερώσουμε το 2ο συνέδριο της ΑΔΙΣΕ στο «τραύμα», οι περισσότεροι από εμάς αντέδρασαν με επιφύλαξη, αντιλαμβανόμενοι αρχικά τη συγκεκριμένη διάσταση του σωματικού τραύματος. Στη συνέχεια ο διάλογος μας έπεισε για το προφανές. Το τραύμα είναι έννοια πολυδιάστατη και αφορά τόσο το σωματικό, όσο και το ψυχικό, αλλά και το κοινωνικό τραύμα. Οι κοινωνίες νοσούν και τραυματίζονται με την ίδια σφοδρότητα και βαρύτητα, όσο και κάθε ένα μέλος τους. Το τραύμα μπορεί, είτε να αφορά άμεσα ένα άτομο, είτε να επεκτείνεται πολλαπλασιαστικά στα άτομα του περιβάλλοντος. Τραύμα υφίσταται ένα θύμα τροχαίου, τραύμα όμως υφίσταται και ένας ανασφάλιστος ασθενής, που δεν μπορεί να έχει πρόσβαση στη θεραπεία του. Στο πνεύμα αυτό, κάποια από τα θέματα του συνεδρίου μας είναι: παιδί – έφηβος και τραύμα, η αντιμετώπιση του πόνου, οι κατευθυντήριες οδηγίες στη διαχείριση των νόσων, η πρόληψη του χειρουργικού σφάλματος, debates μεταξύ νομικών και ιατρών κ. ο. κ. Οι λύσεις, δυστυχώς, ποτέ δεν μπορούν να είναι ιδανικές, δουλειά μας είναι να βρούμε τις καλύτερες εφικτές.

Πιστεύετε ότι υπάρχει ανάγκη διαλόγου ανάμεσα στους επιστήμονες υγείας και την νομική κοινότητα. Ποιος είναι ο ρόλος, που μπορεί να διαδραματίσει η Α.Δ.Ι.Σ.Ε., προκειμένου να γεφυρώσει το κενό μεταξύ των δύο επιστημών;

Πριν σας απαντήσω σε αυτήν την ερώτηση, θα ήθελα να εκφράσω μια πολύ προσωπική μου άποψη, η οποία με γοήτευσε στα φοιτητικά μου χρόνια και κυριαρχεί στον τρόπο, που ασκώ την ιατρική. Το βιβλίο της παθολογίας που διάβαζα, το Cecil Textbook of Medicine, είχε ένα προλογικό κεφάλαιο με τίτλο «Η ιατρική είναι μια τέχνη». Κατά τη γνώμη μου, αυτή είναι μια θεμελιώδης αλήθεια της ιατρικής. Επιστήμη είναι η χημεία, η φυσική, τα μαθηματικά, αλλά όχι η ιατρική και θεωρώ ούτε η νομική. Είναι τέχνες και αυτοί που τις ασκούν, τεχνίτες, που πρέπει να αγαπούν τη δουλειά τους για να την κάνουν καλά, πρέπει να νοιώθουν τη συνεχή διαμόρφωση και τον επαναπροσδιορισμό της στο χρόνο, αλλά πάνω απ’ όλα να αντιλαμβάνονται την ανταπόκριση των αποδεκτών του δημιουργήματός τους, δηλαδή τους ανθρώπους που παρέχουν τις υπηρεσίες τους. Νομίζω ότι την ίδια άποψη πρεσβεύουμε όλοι στην ΑΔΙΣΕ.
Προσπαθούμε να βελτιώσουμε τον τρόπο που παρέχονται οι υπηρεσίες των τεχνών μας. Όπως έγραφε και ο Άγγελος Τερζάκης στο «Αφιέρωμα στην τραγική μούσα», ένας καλλιτέχνης που έχει την τρέλα να μονολογεί για ό, τι αγαπάει με πάθος. Για να γίνει όμως αυτό, θα πρέπει πρώτα απ’ όλα να μιλούμε την ίδια γλώσσα. Η αλήθεια είναι ότι συχνά ο διάλογός μας γίνεται δυσνόητος και παραπλανητικός. Δεν είναι σπάνιες οι περιπτώσεις που ακόμη και σε ένα γόνιμο διάλογο μπορούμε να καταλήξουμε σε αδιέξοδο, ενδεχομένως γιατί η νομική απαιτεί την κατανόηση μιας δεδομένης κατάστασης μια πολύ συγκεκριμένη στιγμή, την ώρα που οι επιστήμες υγείας αντιλαμβάνονται την ανθρώπινη συμπεριφορά ως ένα φάσμα με τις προεκτάσεις του.
Ένα σχηματικό παράδειγμα είναι οι φάσεις της πορείας ενός διπολικού (μανιοκαταθλιπτικού) ασθενούς. Ας υποθέσουμε ότι ο άνθρωπος αυτός έχει διαπράξει ένα αδίκημα. Για τους νομικούς ο καταλογισμός μπορεί να διακριθεί σε τρείς διαφορετικές φάσεις 1. Σε μανία (ενδεχομένως επηρεασμένος), 2. Σε νορμοθυμία (ανεπηρέαστος) και 3. Σε κατάθλιψη (ενδεχομένως επηρεασμένος).
Αντίθετα, εμείς οι υγειονομικοί γνωρίζουμε ότι η νόσος είναι μία, οι διαταραχές είναι πάντοτε παρούσες, ανεξάρτητες από τη φαινομενολογία των συμπτωμάτων, άρα οι διαφορές είναι ποσοτικές και όχι ποιοτικές.
Αντίστοιχα παραδείγματα θα βρούμε πάμπολλα, πώς λ.χ. «μεταφράζεται» η έννοια βρασμός ψυχικής ορμής, μια νομικά στιγμιαία αντίδραση, σε σχέση με την ιατρική έννοια «διαταραγμένος έλεγχος των παρορμήσεων» μια κατάσταση, που συχνά αποτελεί χαρακτηριστικό ενός ατόμου και μπορεί να οδηγήσει σε «βρασμό», ή όχι κ. ο. κ. Η ΑΔΙΣΕ, φέρνοντας κοντά ανθρώπους και από τους δύο χώρους, έχει ξεκινήσει μια δημιουργική διαδικασία διαλόγου και αμοιβαίας μετάφρασης.

Αποτελεί κοινωνικό δικαίωμα η ισονομία για όλους τους πολίτες, υπάρχουν ενέργειες, που μπορούν να βοηθήσουν προς αυτήν την κατεύθυνση;

Νομίζω ότι αυτήν την περίοδο κρίνεται και η ευαισθησία και η ισονομία. Όταν υπάρχει περίσσευμα, τα πράγματα είναι εύκολα. Όταν όμως υπάρχει υστέρημα, εκεί πρέπει να κάνουμε όλοι θυσίες στις επιλογές μας και κυρίως στις προτεραιότητες. Τα πιο αδύναμα μέλη της κοινωνίας πρέπει να προφυλάσσονται. Δεν θα πρέπει να ξεχνούμε τα τρία «Ι» της Δημοκρατίας: Ισηγορία, Ισονομία, Ισοκρατία. Θεωρώ ότι η κρίση μέσα από τα πολλά δεινά, που έχει επιφέρει, έχει δώσει και κάποιες ουσιαστικές δυνατότητες και κυρίως την ευκαιρία να δημιουργηθεί μια νέα κοινωνική συμφωνία πιο δίκαιη για πιο πολλούς. Παράδειγμα στο χώρο το δικό μου η δημιουργία κατευθυντηρίων οδηγιών, πρωτοκόλλων και διαδικασιών, που θα ακολουθούνται από τους περισσότερους και είναι ο ασφαλέστερος τρόπος ο μέσος πολίτης να λαμβάνει ανάλογες, αν όχι τις ίδιες, υπηρεσίες σε οποιοδήποτε μέρος της Ελλάδας, είτε βρίσκεται σε αστικό κέντρο, είτε σε ακριτικό νησί. Μέλη της ΑΔΙΣΕ εργάζονται με τον καλύτερο τρόπο, που μπορούν, στην πραγματοποίηση αυτής της προοπτικής.
shutterstock_119523826
Κύριε Αλεβιζόπουλε, στην χώρα μας υπάρχει νομικό πλαίσιο για την προστασία των γιατρών, σε περίπτωση κάποιου ιατρικού σφάλματος. Υπάρχουν ειδικότητες, που έχουν αυξημένη επικινδυνότητα για ιατρικά σφάλματα;

Σε ολόκληρο τον κόσμο η παροχή υπηρεσιών υγείας έχει γίνει περίπλοκη και οι πολύ αυστηρές ρυθμιστικές διαδικασίες και το νομοθετικό πλαίσιο, συχνά, οδηγούν σε αμυντική ιατρική. Οι χειρουργικές κυρίως ειδικότητες είναι πολύ περισσότερο ευάλωτες σε καταγγελίες ιατρικού σφάλματος. Όσο βελτιώνεται η γνώση και οι τεχνογνωσίες, τόσο μεγαλώνουν οι απαιτήσεις και οι προσδοκίες των ανθρώπων. Συχνά συγχέεται το ιατρικό σφάλμα με ένα δυσμενές συμβάν, το οποίο είναι εξαιρετικά δύσκολο να αποτραπεί. Οι νομικές διεκδικήσεις έχουν πολλαπλασιαστεί και πολλοί από τους συναδέλφους μας υφίστανται τη μακρόχρονη ταλαιπωρία των ακροαματικών διαδικασιών. Δεν ισχυρίζομαι ότι δεν υφίστανται ιατρικά σφάλματα, αλλά αυτά θα πρέπει να αξιολογούνται με σύνεση και σεβασμό στην αρχή του εφικτού.
Είναι αλήθεια ότι πολλοί εισαγγελικοί και δικαστικοί λειτουργοί, έχουν τη διάθεση και προσπαθούν σοβαρά να κατανοήσουν τους περιορισμούς της ιατρικής αποτελεσματικότητας.
Τα μέλη της ΑΔΙΣΕ, ακριβώς επειδή είναι εξειδικευμένα στο αντικείμενο, προσπαθούν να υποστηρίζουν τόσο τους γιατρούς, όσο και τους νομικούς, αλλά και τους πολίτες σε κάθε πράξη, που σύμφωνα με τις εκάστοτε γνώσεις μας είναι εύλογη και δίκαιη.

Υπάρχει ανάγκη προσδιορισμού εύλογων δικανικών πράξεων, προκειμένου να βοηθηθούν αμφότεροι, γιατροί και νομικοί;

Νομίζω ότι εδώ αξίζει μια λακωνική απάντηση. Η παρούσα κατάσταση είναι ευκαιρία για νοικοκύρεμα.

Τα τελευταία έξι χρόνια είναι γνωστό ότι η χώρα μας βιώνει μια έντονη οικονομική κρίση. Εσείς εκτιμάτε ότι η κρίση αυτή έχει επηρεάσει και το νομικό πλαίσιο της Ελλάδας. Πιστεύετε ότι πρέπει να υπάρξουν αλλαγές σε κάποιους νόμους;

Κατά την άποψή μου, οι νόμοι πρέπει να εκσυγχρονίζονται ακολουθώντας την εξέλιξη των κοινωνιών. Η κρίση αποτελεί μοναδική ευκαιρία να δοκιμασθεί το δικαιϊκό μας σύστημα. Η κρίση είναι σαν τις εποχές, χωρίς χειμώνα δεν υπάρχει άνοιξη.
Για να διασκεδάσουμε τη διαφαινόμενη δυσθυμία, μου έρχεται στο μυαλό ένα απόσπασμα από το έργο του Αλεξίου Σαββάκη για το Γιάννη Τσαρούχη και τη συλλέκτρια, που του ζητούσε φορτικά να ζωγραφίσει την οικογένειά της σαν τις τέσσερις εποχές, ζητώντας να τη ζωγραφίσει σαν το φθινόπωρο και ο Τσαρούχης απάντησε «αυτή μόνο ως θεομηνία μπορώ να την κάνω».
Ελπίζω ο απολογισμός του μέλλοντος να μην καταχωρήσει την περίοδο, που διανύουμε, στις θεομηνίες.

Σε κοινωνικό επίπεδο εκτιμάτε ότι η ψυχική υγεία των Ελλήνων μετά την κρίση έχει αλλάξει σημαντικά.

Επειδή ακόμη βρισκόμαστε σε κρίση, φοβούμαι ότι τα πράγματα είναι πολύ δυσκολότερα. Δεν νομίζω ότι έχει αυξηθεί η νόσος στους Έλληνες, έχει αυξηθεί η νόσος στην Ελλάδα και το τραύμα μιας χώρας είναι πολύ βαθύτερο από το τραύμα του καθενός πολίτη της. Αυτοί οι προβληματισμοί αποτελούν κυρίαρχα ζητήματα του συνεδρίου μας και, αφού σας ευχαριστήσω για τη συνέντευξη, ελπίζω να μας κάνετε την τιμή να παρευρεθείτε.

Share.

About Author

Αρχισυντάκτρια

Comments are closed.