Συνέντευξη → Γεώργιος Χρούσος, καθηγητής, διευθυντής A΄ Παιδιατρικής Κλινικής, Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Αθηνών

0

Το Εθνικό Σύστημα Υγείας της χώρας μας αγωνίζεται σκληρά να παράσχει υπηρεσίες υψηλής ποιότητας στους ασθενείς του. Ομως, υπάρχουν σημεία επικείμενης κατάρρευσης. Προσωπικό που συνταξιοδοτείται, δεν αντικαθίσταται, εδώ και τρία χρόνια. Τα νοσοκομεία δουλεύουν με, κυριολεκτικά, «σκελετικό προσωπικό», που εργάζεται υπεράνθρωπα. Σημαντικές κλινικές και εργαστηριακές μονάδες παραπαίουν, ή κλείνουν. Όσον αφορά την έρευνα, αυτή γίνεται, αλλά με μεγάλη δυσκολία. Ευτυχώς, υπάρχουν η Ευρωπαϊκή Ενωση, από τα ανταγωνιστικά προγράμματα της οποίας ένας ερευνητής μπορεί να χρηματοδοτηθεί, καθώς και τα προγράμματα της ΓΕΓΕΤ, όπως τα Αριστεία, οι Συνεργασίες, κλπ. Το μεγαλύτερο δράμα είναι με τους νέους επιστήμονες, οι οποίοι, ελλείψει ευκαιριών, αναγκάζονται να ξενιτευτούν, μια τεράστια απώλεια για την χώρα μας, που θα την πληρώσουμε πολύ ακριβά στο μέλλον.

Αξιότιμε κύριε καθηγητά, πρόσφατα λάβατε την ύψιστη διάκριση στον κλάδο της ενδοκρινολογίας από την Αμερικανική Ένωση “Endocrine Society”. Είστε ο πρώτος Έλληνας και ο τρίτος μη Αμερικανός, που λαμβάνει αυτή τη σπουδαία διάκριση. Αισθάνεστε ότι η συγκεκριμένη βράβευση αναγνωρίζει την πολυετή ενασχόλησή σας και την προσφορά σας στην έρευνα;

Το βραβείο Fred Conrad Koch είναι το ύψιστο παγκόσμιο βραβείο στην ενδοκρινολογία, το οποίο δίδεται μια φορά το χρόνο για διακεκριμένο ερευνητικό έργο ζωής.

Ο ρόλος της έρευνας στην καθημερινή πρακτική της ιατρικής επιστήμης, αναμφισβήτητα, διαχρονικά ήταν σπουδαίος. Στις μέρες μας με τις ραγδαίες εξελίξεις, που συντελούνται στη βιοτεχνολογία και στη μοριακή βιολογία, πιστεύετε ότι η έρευνα αποτελεί το «κλειδί» της ιατρικής του μέλλοντος;

Χωρίς καμία αμφιβολία, η έρευνα είναι η πηγή των νέων γνώσεών μας στην ιατρική και η καθημερινή ιατρική πράξη έχει φτάσει στο σημερινό υψηλό της επίπεδο, λόγω της έρευνας του παρελθόντος. Η ραγδαία ανάπτυξη της έρευνας στη μοριακή βιολογία, καθώς και η βιοτεχνολογία, προσθέτουν καθημερινά νέες γνώσεις και εφαρμογές στην ιατρική. Αυτές οι γνώσεις μας έχουν βοηθήσει να καταλάβουμε τις αιτίες πολλών νοσηρών καταστάσεων, έχουν διευκολύνει της διάγνωσή τους και έχουν βελτιώσει τη θεραπεία τους.

Ως αντιπρόεδρος στο Εθνικό Συμβούλιο Έρευνας και Τεχνολογίας (ΕΣΕΤ), με πρόεδρο τον κύριο Κριμιτζή και σε συνεργασία με την Γενική Γραμματεία Έρευνας και Τεχνολογίας (ΓΓΕΤ), ετοιμάζετε, περί τα μέσα Δεκεμβρίου, να καταθέσετε στρατηγικό σχέδιο και νομοσχέδιο για την έρευνα στην Ελλάδα. Ποια είναι τα βασικά πεδία του σχεδίου αυτού και τι προσδοκάτε να επιτύχετε με την πρότασή σας αυτή;

Η σύμπνοια μεταξύ των μελών του Εθνικού Συμβουλίου Έρευνας και Τεχνολογίας και η συνεργασία με την Γενική Γραμματεία Έρευνας και Τεχνολογίας υπήρξαν παραδειγματικές.
Το προηγούμενο ΕΣΕΤ, υπό τον κ. Σ. Κριμιζή, καθώς και το τωρινό ΕΣΕΤ υπό τον κ. Ι. Σηφάκη, μαζί με το Γενικό Γραμματέα κ. Χ. Βασιλάκο, όντως εργάστηκαν σκληρά και κατέθεσαν το καινούριο στρατηγικό νομοσχέδιο για την έρευνα στην Ελλάδα, με υπόσχεση για υπερδιπλασιασμό του ποσοστού του ακαθάριστου εθνικού προϊόντος (ΑΕΠ), που το κράτος αφιερώνει στην έρευνα μέχρι το 2020. Το οποίο βέβαια, παρά την αύξηση, εξακολουθεί να είναι εξαιρετικά χαμηλό για μια χώρα, που έχει άριστο ανθρώπινο δυναμικό, το οποίο, δυστυχώς, δυσκολεύεται να εργαστεί και να επιβιώσει στη χώρα του.
Ελπίζω, αυτοί που έχουν την τύχη της χώρας στα χέρια τους, να καταλάβουν αυτό που κατάλαβε η κάποτε πάμπτωχη Φιλανδία, που, εν μέσω μεγάλης κρατικής ένδοιας, αύξησε δραματικά το ποσοστό του ΑΕΠ για την έρευνα, με θεαματικά αποτελέσματα.
Κύριε Χρούσο, στην «μνημονιακή» περίοδο, που βιώνει η χώρα μας, έχουμε δει, εδώ και έξι χρόνια, να αλλάζει άρδην το τοπίο στον χώρο της υγείας. Έχοντας διατελέσει σε σπουδαίες θέσεις, τόσο στο εξωτερικό, όσο και στην Ελλάδα, ποια είναι η εικόνα, που έχετε εσείς για το δικό μας εθνικό σύστημα υγείας, όπως αυτό εφαρμόζεται στις μέρες μας. α) Εκτιμάτε ότι έχουν εφαρμοστεί πρακτικές, που έχουν μειώσει το επίπεδο παροχών υγείας στους πολίτες. β) Ενδέχεται η πολιτική υγείας, που εφαρμόστηκε τα τελευταία χρόνια στην χώρα μας, να μας φέρει πίσω (σε σύγκριση με τις υπόλοιπες χώρες τις Ευρωπαϊκής Ενωσης), όσον αφορά την έρευνα;

Το Εθνικό Σύστημα Υγείας της χώρας μας αγωνίζεται σκληρά να παράσχει υπηρεσίες υψηλής ποιότητας στους ασθενείς του. Ομως, υπάρχουν σημεία επικείμενης κατάρρευσης. Προσωπικό που συνταξιοδοτείται, δεν αντικαθίσταται, εδώ και τρία χρόνια. Τα νοσοκομεία δουλεύουν με, κυριολεκτικά, σκελετικό προσωπικό, που εργάζεται υπεράνθρωπα. Σημαντικές κλινικές και εργαστηριακές μονάδες παραπαίουν, ή κλείνουν.
Οσον αφορά την έρευνα, αυτή γίνεται, αλλά με μεγάλη δυσκολία. Ευτυχώς, υπάρχουν η Ευρωπαϊκή Ενωση, απο τα ανταγωνιστικά προγράμματα της οποίας ένας ερευνητής μπορεί να χρηματοδοτηθεί, καθώς και τα προγράμματα της ΓΕΓΕΤ, όπως τα Αριστεία, οι Συνεργασίες, κλπ. Το μεγαλύτερο δράμα είναι με τους νέους επιστήμονες, οι οποίοι, ελλείψει ευκαιριών, αναγκάζονται να ξενιτευτούν, μια τεράστια απώλεια για την χώρα μας, που θα την πληρώσουμε πολύ ακριβά στο μέλλον.

Εδώ και αρκετό καιρό, σε ερευνητικό επίπεδο, εξετάζετε την επίδραση του στρες στις λειτουργίες του οργανισμού μας, καθώς και τη σύνδεσή του με την παχυσαρκία, το μεταβολικό σύνδρομο, την κατάθλιψη και τις αυτοάνοσες παθήσεις. Ποια είναι τα πρώτα συμπεράσματα, που έχετε από την έρευνα αυτή;

Το χρόνιο στρες, το οποίο βέβαια είναι σε πολύ υψηλά επιπεδα στη χώρα μας, λόγω της γνωστής οικονομικοκοινωνικής κρίσης, είναι εξαιρετικά νοσογόνο. Επηρεάζει αρνητικά και την ψυχή και το σώμα. Άγχος, κατάθλιψη, παχυσαρκία, μεταβολικά προβλήματα, υπέρταση, καρδιαγγειακές νόσοι, αυτοάνοσα νοσήματα, καρκίνος, όλων η συχνότητα αυξάνεται και όλο και νεώτεροι άνθρωποι προσβάλλονται.

Κατά πόσο είναι εφικτό, μεμονωμένα ο καθένας από εμάς, να επιδράσει επάνω στο στρες και να το μειώσει. Ποιος είναι ο ρόλος των φαρμάκων. Χρησιμοποιείται ως πανάκεια η κατανάλωση αγχολυτικών φαρμάκων στις μέρες μας;

Μέχρι ενός σημείου, το χρόνιο στρες μπορεί να αντιμετωπιστεί ψυχολογικά σε ατομική βάση και οι αρνητικές επιδράσεις του στον οργανισμό να μετριαστούν, ή και να εξουδετερωθούν. Σε σοβαρές νοσηρές καταστάσεις, όμως, όπως το χρόνιο άγχος, ή η κατάθλιψη, ψυχιατρική θεραπεία με τα κατάλληλα φάρμακα είναι ενδεδειγμένη. Από την άλλη μεριά, οι παράγοντες κινδύνου, που διογκώνονται στο χρόνιο στρες, όπως η υπέρταση, η υψηλή χοληστερίνη και ο σακχαρώδης διαβήτης τύπου 2, μπορούν να μετριαστούν με την υγιεινή ζωή, τη σωστή διατροφή, την άσκηση και τα κατάλληλα φάρμακα.

Ποιο ήταν το ερέθισμα που σας οδήγησε να αγαπήσετε την έρευνα. Έπαιξε ρόλο το γεγονός ότι ασχοληθήκατε με την ενδοκρινολογία, η οποία παραμένει ακόμα και στις μέρες μας ένας από τους πιο ενδιαφέροντες τομείς της ιατρικής;

Η έρευνα, όπως και η τέχνη, είναι εσωτερικές ανάγκες. Απο παιδί ακόμη ήξερα ότι ήθελα να μελετήσω το άγνωστο. Οι επιλογές της παιδιατρικής πρώτα και της ενδοκρινολογίας μετά ήταν απόλυτα συνειδητές.

Ποια πιστεύετε ότι είναι η επικινδυνότερη ασθένεια, που έχει να αντιμετωπίσει ο σύγχρονος άνθρωπος;

Μα, το χρόνιο στρες και όσα αυτό συνεπάγεται. Ο έλεγχος του στρες απο την εμβρυική και παιδική ακόμα ηλικία και η δόμηση ψυχικής ανθεκτικότητας στα παιδιά, τους εφήβους και τους νέους θα ελαττώσει το ψυχικό και σωματικό νοσηρό φορτίο της κοινωνίας και θα επιμηκύνει το προσδόκιμο της ζωής των μελών της.

Χαριτολογώντας μπορώ να πω ότι φαίνεται να είναι στο «γονίδιο» μας η έρευνα. Πιστεύετε ότι το επιστημονικό και ερευνητικό επίπεδο των Ελλήνων επιστημόνων είναι ιδιαίτερα υψηλό;

Οι Έλληνες επιστήμονες του ελληνικού χώρου, αλλά κυρίως της διασποράς, παράγουμε πολλαπλάσιο (περίπου 15 φορές) ερευνητικό έργο, από όσο αναλογεί στον πληθυσμό μας ανά τον κόσμο. Αυτό συμβαίνει σήμερα, αλλά και έχει συμβεί και διαχρονικά. Στην ελληνική κουλτούρα οι αξίες της μάθησης και της σοφίας ήταν πάντοτε ψηλά. Η μάθηση και η σοφία είναι παιδιά και αδελφές της έρευνας.

Share.

About Author

Αρχισυντάκτρια

Comments are closed.