ΠΡΩΤΗ ΓΡΑΜΜΗ | Bogi Eliasen – Futurist and Special Advisor on Future of Health, Head of Denmark Unit UNESCO Chair in Bioethics

0

ΠΡΩΤΗ ΓΡΑΜΜΗ | Bogi Eliasen – Futurist and Special Advisor on Future of Health, Head of Denmark Unit UNESCO Chair in Bioethics

Συνέντευξη / Κοσμάς Ζακυνθινός

Η Ελλάδα κατατάσσεται στη 18η μεταξύ των 28 ευρωπαϊκών χωρών στην αξιολόγηση των συστημάτων Υγείας. Βρίσκεται στην ίδια θέση με την Πορτογαλία, συγκεντρώνοντας βαθμολογία 50 στα 100, έναντι 55 που είναι η μέση βαθμολογία στην Ε.Ε. Με βάση τις επιδόσεις της σε επιμέρους δείκτες, η Ελλάδα δίνει προς το παρόν έμφαση κυρίως στο υγειονομικό υλικό και λιγότερο στους επαγγελματίες υγείας, στους ασθενείς και στα δεδομένα υγείας, ως εργαλείο για την αντιμετώπιση μελλοντικών προκλήσεων στο σύστημα υγείας.

Η διαχείριση δεδομένων αποτελεί πρόκληση ως προς τη διαμόρφωση βιώσιμων συστημάτων υγείας. Με ποιους κινδύνους βρίσκεται η δημόσια υγεία αντιμέτωπη σήμερα;
Η βελτίωση της βιωσιμότητας των Ευρωπαϊκών συστημάτων υγείας, αποτελεί παράγοντα ζωτικής σημασίας για τη συνοχή, τη σωστή λειτουργία των κοινωνιών και την υγεία των πολιτών.
Στην παρούσα συγκυρία, η Ευρώπη βρίσκεται αντιμέτωπη με σημαντικές προκλήσεις. Η δημόσια δαπάνη για την υγεία και τη μακροχρόνια περίθαλψη πρόκειται να αυξηθεί στις χώρες του ΟΟΣΑ, από περίπου 6% του ΑΕΠ που είναι σήμερα –στο χαμηλότερο άκρο του φάσματος, αφού στις βόρειες χώρες ξεπερνά ήδη το 10%– σε περίπου 9% του ΑΕΠ το 2030, ενώ αναμένεται να φθάσει στο 14% έως το 2060. Μέχρι το 2030 ο αριθμός των ηλικιωμένων στην Ευρωπαϊκή Ένωση εκτιμάται ότι θα έχει αυξηθεί σχεδόν κατά 25%, σε σύγκριση με το 2015. Η Ευρώπη είναι μια ήπειρος που «γερνά» γρήγορα, με το προσδόκιμο ζωής να φθάνει πλέον σε πρωτοφανή υψηλά επίπεδα. Με μέση ηλικία τα 45 έτη, η Ευρώπη θα είναι η «γηραιότερη» ήπειρος στον πλανήτη, ως το 2030. Επακόλουθο της γήρανσης του πληθυσμού είναι και η αύξηση των ποσοστών των χρόνιων ασθενειών, γεγονός που καθιστά απαραίτητη την πρώιμη ανίχνευση και παρέμβαση, προκειμένου να μειωθεί η επιβάρυνση για τα συστήματα υγείας και να βελτιωθεί η ποιότητα ζωής των ασθενών.

Στόχος του Δείκτη FutureProofing Healthcare είναι να συμβάλει στη διαχείριση αυτών των προκλήσεων, μέσω της συγκέντρωσης έγκυρων και επικαιροποιημένων στοιχείων, από επίσημους φορείς. Τα δεδομένα αυτά μας επιτρέπουν να αντλήσουμε γνώση από τις καλύτερες πρακτικές και –κυρίως– να ξεκινήσουμε έναν ουσιαστικό διάλογο, σχετικά με τη διαμόρφωση βιώσιμων στο μέλλον συστημάτων υγείας.

Ποια συμπεράσματα προκύπτουν από την υλοποίηση της πρωτοβουλίας FutureProofing Healthcare, σχετικά με την αντιμετώπιση μελλοντικών προκλήσεων στον τομέα της υγείας;
Στο πλαίσιο αυτό, ο Δείκτης πράγματι παρέχει αρκετά ενδιαφέροντα στοιχεία. Συγκεκριμένα, σύμφωνα με τα δεδομένα του δείκτη, η μέση βαθμολογία στην Ε.Ε. ως προς τη βιωσιμότητα είναι μόλις 55 στα 100. Το γεγονός αυτό δείχνει ξεκάθαρα ότι χρειάζεται να εφαρμόσουμε περισσότερα μέτρα, με στόχο να προστατευθεί η βιωσιμότητα των συστημάτων υγείας στο μέλλον. Από τη σχηματική αποτύπωση των βαθμολογιών του δείκτη, προκύπτει ότι η αποδοτικότητα του συστήματος υγείας σχετίζεται με το βαθμό οικονομικής ευρωστίας κάθε χώρας, με σαφή διαχωρισμό μεταξύ των βόρειων και δυτικών Ευρωπαϊκών χωρών και των χωρών της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης. Ωστόσο, τα στοιχεία δείχνουν επίσης ότι οι μεσογειακές χώρες βαθμολογούνται υψηλότερα ως προς το συνολικό «Επίπεδο Υγείας», γεγονός που υποδηλώνει ότι οι πολιτισμικοί παράγοντες μπορεί να είναι εξίσου σημαντικοί με τους οικονομικούς. Και βεβαίως, ακόμη και οι χώρες που βρίσκονται ψηλά στην κατάταξη, σύμφωνα με το Δείκτη, παρουσιάζουν περιθώρια βελτίωσης σε ορισμένα πεδία.

Ένα ακόμη ενδιαφέρον συμπέρασμα είναι ότι η αριστεία στον τομέα της καινοτομίας φαίνεται να συγκεντρώνεται σε έξι μόνο χώρες: τη Δανία, τη Γερμανία, την Ολλανδία, τη Σουηδία, την Αυστρία και το Ηνωμένο Βασίλειο. Αυτό δείχνει ότι πρέπει να υπάρξει μια ευρύτερη διάχυση των επιτυχημένων πρακτικών που εφαρμόζουν οι συγκεκριμένες χώρες, ώστε και αυτές που υστερούν να μπορέσουν να αντλήσουν έμπνευση και να διαμορφώσουν ανάλογα τα συστήματά τους.

Μέσα από την ανάλυση των δεδομένων, την ανάδειξη καλών πρακτικών και τη διατύπωση προτάσεων που βασίζονται σε πραγματικά στοιχεία, ο Δείκτης ανοίγει το δρόμο για μια εποικοδομητική συζήτηση, η οποία θα εστιάζει στο μέλλον. Μια συζήτηση με τη συμμετοχή των επαγγελματιών υγείας, των ΜΜΕ, των ασθενών, αλλά και πολιτών από όλη την Ευρώπη, η οποία θα μας βοηθήσει να θωρακίσουμε τα συστήματα υγείας, απέναντι στις μελλοντικές προκλήσεις.

Ποια είναι τα συμπεράσματα που προκύπτουν για την Ελλάδα, σε σχέση με τα συστήματα υγείας των 28 κρατών-μελών της Ε.Ε.;
Η Ελλάδα κατατάσσεται 18η μεταξύ των 28 ευρωπαϊκών χωρών. Βρίσκεται στην ίδια θέση με την Πορτογαλία, συγκεντρώνοντας βαθμολογία 50 στα 100, έναντι 55 που είναι η μέση βαθμολογία στην Ε.Ε. Με βάση τις επιδόσεις της σε επιμέρους δείκτες, θα μπορούσε να εξαχθεί το συμπέρασμα ότι η Ελλάδα δίνει προς το παρόν έμφαση κυρίως στο υγειονομικό υλικό και λιγότερο στους επαγγελματίες υγείας, στους ασθενείς και στα δεδομένα υγείας, ως εργαλείο για την αντιμετώπιση μελλοντικών προκλήσεων στο σύστημα υγείας.
Η Ελλάδα είναι μεταξύ των χωρών της Ε.Ε. με το υψηλότερο προσδόκιμο ζωής, καταλαμβάνοντας την 9η θέση στην κατάταξη και υπερβαίνοντας κατά πολύ το μέσο όρο της Ε.Ε. στη σχετική βαθμολογία. Κατατάσσεται, επίσης, πολύ ψηλά σε σχέση με τον αριθμό των ιατρών, ωστόσο βρίσκεται πολύ χαμηλά ως προς τον αριθμό των νοσηλευτών. Ακόμη πιο σημαντικό, είναι το γεγονός ότι η χώρα σημειώνει χαμηλή επίδοση ως προς την εκπαίδευση και των δύο αυτών ομάδων, κάτι που συνιστά σημαντική πρόκληση για το μέλλον.
Η Ελλάδα εμφανίζει επίσης, ικανοποιητικές επιδόσεις όσον αφορά τον ιατρικό εξοπλισμό. Από την άλλη, όμως, ο αριθμός των ανθρώπων που δηλώνουν ότι αντιμετωπίζουν μακροχρόνιους περιορισμούς, εξαιτίας προβλημάτων υγείας, υποδηλώνει την ύπαρξη σημαντικού προβλήματος σε σχέση με τις υπηρεσίες υγείας της χώρας.

Ο επιμέρους δείκτης στον οποίο η Ελλάδα παρουσιάζει τις χαμηλότερες επιδόσεις είναι αυτός της Σταθερότητας. Πρόκειται για ένα δείκτη που εξετάζει την ικανότητα ενός συστήματος υγείας να ανταποκριθεί στις ανάγκες πληθυσμού στο μέλλον, καθώς και τη διαθεσιμότητα των πόρων που απαιτούνται, για την υιοθέτηση καινοτόμων πρακτικών. Σε αυτό τον τομέα, η χώρα κατατάσσεται πέμπτη από το τέλος, μπροστά από μόλις τέσσερις άλλες χώρες-μέλη της Ε.Ε. Ένα από τα ανησυχητικά σημάδια για τη βιωσιμότητα του ελληνικού συστήματος υγείας μακροπρόθεσμα, είναι η χαμηλή κατά κεφαλήν δαπάνη υγείας, με τη χώρα να λαμβάνει στο σχετικό δείκτη βαθμολογία 2 στα 10. Επίσης, είναι εμφανής η απουσία εστίασης στα δεδομένα, σε μια εποχή όπου τα συστήματα υγείας πρέπει να βασίζονται σε αυτά, προκειμένου να βελτιωθεί το επίπεδο φροντίδας και η ποιότητα ζωής των ασθενών, αλλά και να δοθούν νέα κίνητρα για τη βελτίωση των αποτελεσμάτων στον τομέα της υγείας.

Πιστεύετε ότι είμαστε έτοιμοι να ενσωματώσουμε πλήρως την τεχνολογία στο ελληνικό σύστημα υγείας;
Σήμερα, μια σειρά από τεχνολογικά επιτεύγματα όπως η τεχνητή νοημοσύνη, η εικονική πραγματικότητα, η γονιδιωματική αλληλουχία, η νανοτεχνολογία και η ρομποτική, φέρνουν επαναστατικές αλλαγές στα συστήματα υγείας παγκοσμίως, δίνοντάς τους τη δυνατότητα να γίνουν πιο αποτελεσματικά και να επικεντρωθούν περισσότερο στους ασθενείς.

Η Ελλάδα θα πρέπει σίγουρα να κινηθεί ταχύτερα προς αυτή την κατεύθυνση, δημιουργώντας ένα σύστημα υγείας βασισμένο στην τεχνολογία και στην αξιοποίηση των δεδομένων, το οποίο θα επιτρέπει ορθολογική κατανομή των πόρων και θα δημιουργεί προστιθέμενη αξία για τους Έλληνες ασθενείς, για την οικονομία και την κοινωνία.

Σχετικά με το Δείκτη του Καρκίνου του Μαστού, η Ελλάδα κατατάσσεται στην 25η θέση ανάμεσα στις 28 χώρες μέλη της ΕΕ. Θα μπορούσατε να μας εξηγήσετε πώς προκύπτει αυτή η επίδοση και αν σχετίζεται και με την πρόσβαση των ασθενών στις θεραπείες;
Η Ελλάδα πράγματι κατατάσσεται στην 25η θέση ανάμεσα στις 28 χώρες – μέλη της Ε.Ε. στο Δείκτη Καρκίνου του Μαστού, λαμβάνοντας συνολική βαθμολογία 46 στα 100. Η κατάταξη αυτή προκύπτει από τις βαθμολογικές επιδόσεις της χώρας στους επιμέρους τομείς, οι οποίοι συνθέτουν την πορεία ενός ασθενή που πάσχει από τη νόσο. Συγκεκριμένα, η Ελλάδα καταλαμβάνει τη 13η θέση στον τομέα της πρόληψης και διάγνωσης, την 27η στον τομέα της θεραπείας, την 20η θέση ως προς τα ποσοστά επιβίωσης, την 3η θέση ως προς την εστίαση στον ασθενή και την 28η θέση στον τομέα της παρηγορητικής φροντίδας.
Θα πρέπει, ωστόσο, να σημειωθεί ότι ο Δείκτης Καρκίνου του Μαστού δεν εξετάζει τον παράγοντα της πρόσβασης των ασθενών σε θεραπεία.

Αναλυτικά στοιχεία για την Ελλάδα

Δείκτης Βιωσιμότητας FutureProofing Healthcare

/ Ενώ η Ελλάδα δαπανά μέτρια ποσά για Έρευνα και Ανάπτυξη (βαθμολογία 3 στα 10 σε αυτόν τον τομέα), το ποσό που διατίθεται για ιατρική Ε&Α είναι εξαιρετικά χαμηλό, ενώ παράγονται πολύ λίγες φαρμακευτικές και μεσαίας τεχνολογίας πατέντες. Ως αποτέλεσμα, η συνολική βαθμολογία στους τρεις αυτούς τομείς είναι 1 στα 10.

/ Η Ελλάδα σημειώνει ικανοποιητικές επιδόσεις στον τομέα της πρόσβασης σε υπηρεσίες υγείας, κυρίως λόγω του υψηλού αριθμού επαγγελματιών υγείας. Η χώρα λαμβάνει βαθμολογία 10 στα 10 ως προς τον αριθμό των εν ενεργεία ιατρών. Και 8 στα 10, για τον αριθμό των ψυχιάτρων.

/ Εκτός του υψηλού αριθμού των επαγγελματιών υγείας, υπάρχει ευρεία διαθεσιμότητα ιατρικής τεχνολογίας (βαθμολογία 9 στα 10). Χειρουργικών αιθουσών σε νοσοκομεία (7 στα 10) και πρόσβαση σε ακτινοθεραπείες
(7 στα 10).

/ Περιθώρια βελτίωσης εντοπίζονται όσον αφορά στην πρόσβαση στον προγεννητικό και περιγεννητικό έλεγχο. Όπως και στον αριθμό των νοσοκόμων και μαιών. Η Ελλάδα λαμβάνει βαθμολογία 2 στα 10 και 1 στα 10, αντίστοιχα.

/ Η Ελλάδα λαμβάνει υψηλή βαθμολογία σε επιμέρους δείκτες, όπως η διαφορά του επιπέδου υγείας μεταξύ εισοδηματικών ομάδων και του ποσοστού μητρικής θνησιμότητας (10 στα 10). Της αυτοαναφερόμενης υγείας και της γνώσης για θέματα υγείας
(8 στα 10).

/ Ενώ η Ελλάδα σημειώνει ικανοποιητικές επιδόσεις όσον αφορά στην υγεία, οι χαμηλές βαθμολογίες όσον αφορά στην ευρύτερη ικανοποίηση από τη ζωή (5 στα 10) και την ευτυχία (2 στα 10) τοποθετούν τη χώρα συνολικά στο μέσο της κατάταξης.

/ Η χαμηλή κατά κεφαλήν δαπάνη για την υγεία (βαθμολογία 2 στα 10) αποτελεί ένα από τα σημεία προβληματισμού. Όσον αφορά στη μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα του συστήματος υγείας στην Ελλάδα. Αλλά και στην πρόσβαση των ασθενών σε υπηρεσίες υγείας.

Share.

About Author

Comments are closed.