Interview – Δημήτρης Γκίκας

0

Interview – Δημήτρης Γκίκας | MD, MBA, CMD, Γενετιστής, Medical Affairs Manager Rare Diseases & Specialty GENESIS Pharma

Η θέση της γονιδιακής σίγασης μέσω RNAi στη θεραπεία των σπάνιων νοσημάτων

Διανύουμε μια περίοδο η οποία χαρακτηρίζεται από πρωτοποριακές ανακαλύψεις στη γενετική και μοριακή βιολογία, τις οποίες χρησιμοποιούμε διαρκώς για να αναπτύξουμε τις καλύτερες δυνατές θεραπείες για περίπου 300 εκατομμύρια άτομα παγκοσμίως που ζουν με σπάνιες ασθένειες.

Παρά τις επαναστατικές επιστημονικές εξελίξεις, περισσότερο από το 90% των σπάνιων ασθενειών εξακολουθούν να στερούνται αποτελεσματικής θεραπείας λόγω της εξαιρετικά πολύπλοκης παθοφυσιολογίας και φαινοτυπικής ετερογένειας των νοσημάτων αυτών.

Νέα δεδομένα και τεχνολογίες γενετικής έχουν οδηγήσει στην ανακάλυψη του παρεμβαλλόμενου RNA (RNAi) εντάσσοντάς το στο επίκεντρο πρωτοποριακών θεραπευτικών προσεγγίσεων οι οποίες αναδεικνύουν νέες δυναμικές στην αντιμετώπιση και θεραπεία των σπάνιων παθήσεων. Η χρήση του RNAi ως φαρμακολογικού παράγοντα βασίζεται στο κεντρικό δόγμα της μοριακής βιολογίας και εισήλθε στην αρένα των κλινικών δοκιμών το 2008 ως μια πρωτοποριακή και μετασχηματιστική θεραπεία στο δύσκολο νόσημα της κληρονομικής αμυλοείδωσης λόγω τρανσθυρετίνης (hATTR). H τεράστια ευελιξία και προσαρμοστικότητα του RNAi, το καθιστούν επίσης βιώσιμη θεραπευτική επιλογή σε διάφορους τομείς ειδικού ιατρικού ενδιαφέροντος, συμπεριλαμβανομένων των μολυσματικών ασθενειών, των καρδιαγγειακών παθήσεων καθώς και της ογκολογίας. Ειδική θέση κατέχει όμως και στο χώρο των σπανίων παθήσεων, καθώς η πρόσφατη τεχνολογία ενδοκυττάριας γονιδιακής σίγασης μέσω του παρεμβαλλόμενου RNA (RNAi) επιτυγχάνει πλέον τη θεραπεία σπανίων νοσημάτων διαμέσου της καταστολής της έκφρασης παθογόνων πρωτεϊνών-στόχων σε μία εκτεταμένη ομάδα νοσημάτων.

Βασιζόμενοι στη, βραβευμένη με Nobel ιατρικής το 2006, ανακάλυψη του παρεμβαλλόμενου RNA (RNAi), οι ερευνητές Andrew Fire και Craig Mello άνοιξαν το δρόμο για τη γονιδιακή σίγαση μέσω καταστολής της έκφρασης πρωτεΐνών στόχων. Όπως και με πολλές μεγάλες ανακαλύψεις, η ιστορία του RNAi είναι μια συναρπαστική ιστορία διαδοχικών επιστημονικών ανακαλύψεων που πλέον έχει ωριμάσει και είναι σε θέση να δώσει λύση στα ακάλυπτα θεραπευτικά κενά στο χώρο των σπανίων παθήσεων. Πλέον τα νεότερα αυτά φάρμακα αντιμετωπίζουν αποτελεσματικά την υποκείμενη παθοφυσιολογία καταδεικνύοντας εντυπωσιακά αποτελέσματα στις κλινικές μελέτες αλλά και στην κλινική πρακτική. Αξιοποιώντας αυτή την καταβολική διεργασία του RNAi που παρατηρείται στα κύτταρα αλλά και τον ενδοκυττάριο παράγοντα RISC, αυτή η νέα κατηγορία φαρμάκων, τα οποία είναι γνωστά ως θεραπευτικοί παράγοντες RNAi, είναι πλέον πραγματικότητα. Τα μικρά παρεμβαλλόμενα RNA (siRNAs) αποτελούν το βασικό συστατικό της τεχνολογίας αυτής, καθώς είναι τα ειδικά σχεδιασμένα μόρια που συνθέτουν τη θεραπευτική πλατφόρμα RNAi της φαρμακευτικής εταιρείας Alnylam, δρώντας σε πιο πρώιμο στάδιο από ότι τα σημερινά φάρμακα, με στόχο τη στοχευμένη σίγαση των αγγελιοφόρων RNA (mRNA) τα οποία είναι υπεύθυνα για την κωδικοποίηση των παθογόνων πρωτεϊνών, προλαμβάνοντας έτσι την παραγωγή τους.

Πλέον οι πρώτες θεραπείες βασισμένες σε αυτή την τεχνολογία είναι διαθέσιμες και στην Ελλάδα, στοχεύοντας έτσι στην αντιμετώπιση σοβαρών νοσημάτων όπως αυτό της κληρονομικής αμυλοείδωσης λόγω τρανσθυρετίνης (hATTR), της οξείας ηπατικής πορφυρίας (AHP) καθώς και της πρωτοπαθούς υπεροξαλουρίας τύπου 1 (PH1), παρέχοντας μία ασφαλή λύση σε πολύπλοκες ιατρικές προκλήσεις. Οι προαναφερθείσες θεραπείες της γονιδιακής σίγασης μέσω του RNAi, έχουν λάβει ένδειξη να χορηγούνται ακόμη και σε προχωρημένα στάδια των νοσημάτων αυτών, με σημαντικό κλινικό όφελος για τον ασθενή.

Τα νεότερα αυτά δεδομένα ανοίγουν μία νέα προοπτική στην κοινωνία και δίνουν τη δυνατότητα στην επιστημονική κοινότητα να εισαγάγει τα αναμφισβήτητα πλεονεκτήματα της RNAi τεχνολογίας στη θεραπεία των σπανίων νοσημάτων καθώς και να επιταχύνει τη διάγνωση αυτών, ώστε καμία ασθένεια και κανένας ασθενής να μην αποκλειστεί από την πρόσβαση σε αυτές τις ασφαλείς και αποτελεσματικές θεραπείες.

 

 

Share.

About Author

Comments are closed.