Long Covid: Κέντρα αποκατάστασης και ομαλή μετάβαση ασθενών από τη ΜΕΘ στο σπίτι

0

Πέτρος Μπακάκος

Καθηγητής Πνευμονολογίας ΕΚΠΑ, Ειδική Μονάδα Λοιμώξεων Αναπνευστικού, Α’ Πανεπιστημιακή Πνευμονολογική Κλινική, ΝΝΘΑ «Η Σωτηρία»

 

«Ένα μεγάλο κομμάτι του Long Covid αφορά και σε νευρολογικές ή ψυχιατρικές διαταραχές, με κυριότερες εκπροσώπους την αγχώδη διαταραχή και την κατάθλιψη» όπως σημειώνει ο κ. Πέτρος Μπακάκος, υπογραμμίζοντας πως «Μην ξεχνάμε και τις αναγκαίες συνθήκες απομονωμένης νοσηλείας καθώς και την παρατεταμένη καραντίνα, ειδικά το πρώτο έτος της εμφάνισης του COVID-19, που ίσως να επηρεάζει σε αρκετά μεγάλο βαθμό τη συχνότητα εμφάνισης αυτών των διαταραχών, πέρα από την ίδια τη νόσηση».

 

Κύριε Μπακάκο, μετά τα δύο και πλέον χρόνια πανδημίας οι ζωές μας επανέρχονται σε μια πορεία «κανονικότητας». Ωστόσο, μετά την απειλή του κορωνοϊού αναδεικνύεται αυτή των συμπτωμάτων long covid για όσους νόσησαν. Από το δεδομένα που έχουμε έως σήμερα, ποιες περιπτώσεις ασθενών αφορά;

Το Long Covid είναι μια οντότητα που σχετίζεται με συμπτώματα που επιμένουν ή εμφανίζονται τουλάχιστον 3 μήνες μετά την οξεία νόσηση από Covid-19. Τα συμπτώματα αυτά μπορεί να είναι γενικά όπως καταβολή και εύκολη κόπωση ή να αφορούν κάποιο σύστημα, όπως το αναπνευστικό το καρδιαγγειακό κ.α. Φαίνεται ότι ασθενείς που νόσησαν βαρύτερα ή διασωληνώθηκαν, με προϋπάρχοντα υποκείμενα νοσήματα (αναπνευστικού, καρδιάς, παχυσαρκία) και άνδρες έχουν μεγαλύτερη πιθανότητα να εμφανίσουν long covid, χωρίς ωστόσο να αποκλείεται να εμφανιστεί και σε πρότερα υγιείς που νόσησαν ήπια. Ένα μεγάλο κομμάτι του Long Covid αφορά και σε νευρολογικές ή ψυχιατρικές διαταραχές, με κυριότερες εκπροσώπους την αγχώδη διαταραχή και την κατάθλιψη. Βέβαια, ας μην ξεχνάμε και τις αναγκαίες συνθήκες απομονωμένης νοσηλείας καθώς και την παρατεταμένη καραντίνα, ειδικά το πρώτο έτος της εμφάνισης του COVID-19, που ίσως να επηρεάζει σε αρκετά μεγάλο βαθμό τη συχνότητα εμφάνισης αυτών των διαταραχών, πέρα από την ίδια τη νόσηση.

Έχετε αναφέρει ότι τα συμπτώματα δεν αφορούν μόνο τους βαριά νοσούντες, αλλά όλους. Ποιο το ποσοστό «προστασίας» που έχουν οι εμβολιασμένοι στο σύνδρομο; Ποια η σύσταση στον γενικό πληθυσμό για επανεξέταση;

Από ότι φαίνεται από μελέτες στο Ισραήλ και στο Ηνωμένο Βασίλειο, οι εμβολιασμένοι έχουν χαμηλότερη πιθανότητα να εμφανίσουν συμπτώματα long covid. Η σύσταση στο γενικό πληθυσμό που νόσησε, είτε ήπια είτε πιο βαριά είναι να επανεξετάζεται μετά το 3μηνο από την οξεία φάση, εφόσον υπάρχουν υπολειμματικά ή νέα συμπτώματα που ενοχλούν και επηρεάζουν την καθημερινότητά του ασθενούς (π.χ δύσπνοια, ταχυκαρδία, αδυναμία συγκέντρωσης κλπ). Είναι σημαντικό να μην δημιουργείται πανικός και να μη διενεργούνται άσκοπα ιδιαίτερα κοστοβόρες εργαστηριακές και απεικονιστικές εξετάσεις στο γενικό πληθυσμό. Ο θεράπων ιατρός είναι εκείνος που θα συστήσει μια απλή ακτινογραφία θώρακος μετά από μια ήπια νόσηση ή περαιτέρω εξετάσεις ανάλογα με το ατομικό αναμνηστικό του κάθε ασθενούς, τη βαρύτητα της νόσησης αλλά και τα συμπτώματα που ενδεχομένως να επιμένουν. Η αντιμετώπιση οφείλει δηλαδή να είναι πάντα εξατομικευμένη, ανάλογα με τον άνθρωπο που έχουμε απέναντί μας.

Ποια είναι η κατάσταση με τα ιατρεία long covid στη χώρα μας και πόσοι εκ των ασθενών επισκέπτονται σήμερα κάποιο κέντρο αποκατάστασης;

Σε αρκετά νοσοκομεία λειτουργούν ιατρεία long covid τα οποία μπορούν να εξυπηρετούν ασθενείς που είτε απαίτησαν είτε όχι νοσηλεία. Υπάρχουν σαφώς λιγότερα κέντρα αποκατάστασης και αυτό είναι ένα στοίχημα που πρέπει να κερδίσουμε οργανώνοντας τέτοια κέντρα που σίγουρα θα βοηθήσουν στην ταχύτερη αποκατάσταση και επανένταξη στην κοινωνία των πιο σοβαρά νοσήσαντων ασθενών. Το κέντρο αποκατάστασης παίζει πολύ σημαντικό ρόλο στην ομαλή μετάβαση των ασθενών από τη ΜΕΘ στο σπίτι. Η υποστήριξη ενός οργανισμού που υποφέρει από μυϊκή ατροφία και αδυναμία μετά από ημέρες ή και εβδομάδες νοσηλείας είναι βασικό κομμάτι της επιτυχούς έκβασης. Υπάρχουν έρευνες που δείχνουν ότι όταν τα νοσοκομεία μπορούν να διασυνδέσουν τους βαριά νοσήσαντες με κέντρα αποκατάστασης, ανεξαρτήτως της αιτίας που τους οδήγησε στη ΜΕΘ, μειώνεται σημαντικά η θνητότητα σε σχέση με ασθενείς που μετά το εξιτήριο γυρίζουν κατευθείαν στο σπίτι. Φυσικά, αυτού του είδους η φροντίδα απαιτεί πόρους και την συνδρομή της Πολιτείας.

Οι παραλλαγές συνεχίζουν την πορεία τους και σύμφωνα με εκτιμήσεις της επιστημονικής κοινότητας αναμένονται νεότερες στο εγγύς μέλλον. Ποιες οι ανησυχίες για τις νέες μεταλλάξεις; Στον απολογισμό της διετίας θα μπορούσαμε να ισχυριστούμε ότι τα εμβόλια υπήρξαν αποτελεσματικά έναντι της Covid-19;

Δεν μπορούμε να κάνουμε ασφαλείς προβλέψεις και όποτε το δοκιμάσαμε στο παρελθόν, η πραγματικότητα μας διέψευσε. Οι ιοί μεταλλάσσονται και αυτό είναι στην φυσική τους πορεία. Οι μεταλλάξεις επηρεάζονται από τα ποσοστά νόσησης αλλά και από την εμβολιαστική κάλυψη του πληθυσμού, που σε αρκετές χώρες εκτός Ευρώπης και ΗΠΑ είναι ιδιαίτερα χαμηλή.

Τα εμβόλια σίγουρα βοήθησαν στον έλεγχο της πανδημίας, όσο αυτό μπορεί να ειπωθεί έλεγχος, αλλά χωρίς αυτά η κατάσταση θα ήταν σίγουρα χειρότερη, κυρίως σε βαρύτητα νόσου και σε θανάτους. Δεν είναι τυχαίο ότι όλες οι μεταλλάξεις προήλθαν από περιοχές με μηδενική εμβολιαστική κάλυψη, όπως την Ινδία και την Αφρική. Τα εμβόλια πέτυχαν το ρεαλιστικό τους στόχο, που ήταν να μας δώσουν το χρόνο και το χώρο στα 50.000 κρούσματα ημερησίως να έχουμε ένα διαχειρίσιμο, έστω και με δυσκολία αριθμό εισαγωγών. Φανταστείτε την εικόνα που θα είχαμε με το πρώτο στέλεχος να διασπείρεται ανεξέλεγκτα σε μια μη εμβολιασμένη κοινωνία, όπου τα ποσοστά ανάγκης νοσηλείας για υποστήριξη του αναπνευστικού συστήματος ήταν σαφώς μεγαλύτερα. Θα έπρεπε να διαλέγουμε ποιος θα μπει στο νοσοκομείο και ποιος όχι, με κριτήρια όπως η ηλικία και το προσδόκιμο επιβίωσης. Εικόνες που βλέπαμε στις ειδήσεις από την Ιταλία και ευτυχώς δε χρειάστηκε να ζήσουμε.

Δυστυχώς, η έλευση της Όμικρον «έθεσε εκτός μάχης» και τα περισσότερα από τα μονοκλωνικά αντισώματα που είχαμε στο τέλος της περασμένης χρονιάς. Οι μεταλλάξεις μπορούν σταδιακά να «ακυρώσουν» τις γραμμές άμυνας που διαθέτει η επιστημονική κοινότητα; Υπάρχει τέτοια ανησυχία;

Οι διάφορες μεταλλάξεις ενός ιού παρουσιάζουν διαφορετική ευαισθησία στα αντιικά και άλλα φάρμακα. Το ίδιο ισχύει και με τα εμβόλια. Αυτό δεν είναι κάτι καινούργιο και είναι γνωστό ήδη από τον ιό της γρίπης, όπου το εμβόλιο τροποποιείται κάθε χρόνο, ώστε να περιλαμβάνει τα πιο λοιμογόνα στελέχη. Η επιστήμη έχει την τεχνογνωσία και την ικανότητα να παράγει νέα όπλα στην αντιμετώπιση του κορωνοϊού. Είναι αναπόφευκτο ένας ιός να μεταλλάσσεται από τη στιγμή που κυκλοφορεί στην κοινωνία. Η ιστορία μέχρι τώρα μας δείχνει ότι ευνοούνται οι λιγότερο λοιμογόνες και περισσότερο μεταδοτικές μεταλλάξεις έναντι, λόγου χάρη, ενός πιο θανατηφόρου στελέχους. Φυσικά, δεν πρέπει να παραγνωρίζουμε πως ακόμα και οι λιγότερο επιθετικές μεταλλάξεις, όπως η «Όμικρον», μπορούν να προκαλέσουν βαριά νόσηση σε ευπαθείς ομάδες, όπως οι καρκινοπαθείς, οι ανοσοκατασταλμένοι, οι μεταμοσχευμένοι και κύρια όταν είναι μη εμβολιασμένοι.

Η μοντελουκάστη, ένα φάρμακο που χορηγείται ευρέως για την αντιμετώπιση του άσθματος και των αλλεργιών μπλοκάρει μια πρωτεΐνη-«κλειδί» του πανδημικού κορωνοϊού SARS-CoV-2 και μειώνει τον πολλαπλασιασμό του ιού. Τι έχει δείξει η εμπειρία από τους ασθενείς στην Ελλάδα;

Η μοντελουκάστη είναι ένα φάρμακο που χρησιμοποιείται πολλά χρόνια στη θεραπεία του άσθματος και της αλλεργικής ρινίτιδας. Σχετικά με την Covid-19 υπάρχουν ελάχιστα δεδομένα που δεν δείχνουν κάποια αποτελεσματικότητα. Γι’ αυτό το λόγο η μοντελουκάστη δεν έχει μπει στις οδηγίες αντιμετώπισης της Covid-19. Οι έρευνες που αφορούν την έγκριση ενός φαρμάκου, έχουν εξαιρετικά αυστηρά κριτήρια. Οτιδήποτε μπορούμε να αποδείξουμε ότι συνεισφέρει στην αντιμετώπιση μιας νόσου, παίρνει έγκριση από τους διεθνείς φορείς και μπαίνει στη φαρέτρα μας.

Διενεργούνται εκατοντάδες έρευνες παγκοσμίως για πιθανές φαρμακευτικές ουσίες ενάντια στην Covid-19, κάποιες ήδη γνωστές από άλλες ενδείξεις και κάποιες καινούργιες, χωρίς ωστόσο να έχει έρθει κάτι ουσιαστικό στο προσκήνιο.

Το τελευταίο διάστημα, ολοένα και περισσότερα φάρμακα που χρήση πολλών ετών σε άλλες παθήσεις αποδεικνύονται αποτελεσματικά έναντι του SARS-CoV-2. Σύμφωνα με τα ευρήματα μελετών ποια θεωρείται ότι προκρίνονται ή έχουν προοπτική μελλοντικά για την πρόληψη και θεραπεία της Covid-19;

Τα τελευταία 2 χρόνια τρέχουν εκατοντάδες μελέτες με παλιά και νέα φάρμακα που αξιολογείται η αποτελεσματικότητά τους στην Covid-19. Θα πρέπει να είμαστε πολύ προσεκτικοί και ιδιαίτερα εμείς οι ιατροί στην σωστή αξιολόγηση της πληροφορίας.

Η πίεση που άσκησε η πανδημία με τις τεράστιες κοινωνικές, αλλά κυρίως ανθρώπινες απώλειες, οδήγησε σε παραγωγή πληροφορίας που δεν ήταν έγκυρη και επιστημονικά σωστή.

Η κατάχρηση φαρμάκων που δεν έχουν καμία δράση έναντι του κορωνοϊού μόνο επιβλαβής μπορεί να αποβεί και για τον ασθενή αλλά και για την κοινότητα. Για αυτό οι διεθνείς και τοπικές επιστημονικές οργανώσεις και φορείς δημοσιεύουν οδηγίες για την διαχείριση των ασθενών με Covid-19, είτε εκτός είτε εντός νοσοκομείου, ώστε να αποφεύγεται η αλόγιστη, άσκοπη και πολλές φορές επιζήμια χρήση φαρμάκων. Οι ίδιοι οι ασθενείς πρέπει να εμπιστεύονται τον ιατρό τους και όχι αναξιόπιστες πηγές, όπως ανυπόγραφα άρθρα στο διαδίκτυο ή πομπώδεις «μαγικές» οδηγίες ανθρώπων που δεν έχουν δει από κοντά όχι απλά ούτε ένα κρούσμα, αλλά ούτε την πύλη της Ιατρικής Σχολής.

 

 

Share.

About Author

Comments are closed.