ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΠΑΝΑΓΟΠΟΥΛΟΣ, ΕΡΕΥΝΗΤΗΣ ΜΟΡΙΑΚΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ & ΓΕΝΕΤΙΚΗΣ, ΕΠΙΚΕΦΑΛΗΣ «GREEN BIOTECH HELLAS»

0

Κύριε Παναγόπουλε, έχοντας διαγράψει μια σημαντική πορεία στο χώρο της μοριακής βιολογίας, τόσο στην Ελλάδα, όσο και στο εξωτερικό, θα θέλαμε να μας πείτε τι είναι αυτό που σας έκανε να στραφείτε προς αυτόν τον κλάδο της επιστήμης;

Το 1979, στον τριανταεξάχρονο παθολόγο Κώστα Παναγόπουλο διαγνώστηκε πολύμορφο γλοιοβλάστωμα. Ήταν και είναι ακόμα η πιο επιθετική μορφή καρκίνου στον εγκέφαλο. Από εκείνη τη στιγμή ξεκίνησε η μάχη για την επιβίωσή του, αλλά και ο αγώνας ως γιατρού να μελετά σε συνεργασία με τον καθηγητή Ζέρβα στη Νέα Υόρκη και τον καθηγητή Γκράνχολμ στη Σουηδία την εξέλιξη της νόσου ως ερευνητής και ως ασθενής ταυτόχρονα. Οι μελέτες που δημοσιεύτηκαν από την ιδιότυπη αυτή έρευνα ήταν αρκετές, όχι όμως ικανές να δώσουν βοήθεια στον ασθενή, ο οποίος απεβίωσε το Φεβρουάριο του 1982.
Αυτός o ασθενής γιατρός ήταν ο πατέρας μου και εγώ ήμουν τότε πέντε ετών. Τότε κατάλαβα πως κάτι έπρεπε να κάνω. Το 1991, σε ηλικία δεκατεσσάρων ετών, βρέθηκα στο Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών σε εκπαιδευτική εκδρομή με το σχολείο. Πίσω από τα μηχανήματα και τα σωληνάκια με τα πολύχρωμα υγρά στους πάγκους του εργαστηρίου βιολογίας μια πόρτα άνοιξε και εμφανίστηκε ένας ερευνητής με άσπρη ρόμπα. Τότε κατάλαβα τί έπρεπε να κάνω.

Έχετε ολοκληρώσει τις μεταπτυχιακές σπουδές σας στην Ελλάδα, αλλά και στο εξωτερικό, όπου λαμβάνατε συνεχώς υποτροφίες για τις σπουδές αυτές. Ποια ήταν η εμπειρία σας, όσον αφορά τον τρόπο που διεξάγονται οι έρευνες στο εξωτερικό και γιατί δεν γίνονται στη χώρα μας περισσότερες έρευνες;

Ο τρόπος που διεξάγονται οι έρευνες ως προς τον επιστημονικό σχεδιασμό και την υλοποίηση δε διαφέρουν ανάμεσα στην Ελλάδα και στις χώρες του εξωτερικού. Η ευκολία διεξαγωγής τους όμως είναι πολύ μεγαλύτερη στο εξωτερικό για λόγους που σχετίζονται με τυπικά και γραφειοκρατικά θέματα, με ζητήματα ανθρώπινων πόρων ως προς το πλήθος και την εξειδίκευσή τους, αλλά και τεχνολογικών διευκολύνσεων και κυρίως για λόγους χρηματοδότησης σε όλα τα επίπεδα που αυτή είναι αναγκαία. Τα πάντα είναι πιο εύκολα στο εξωτερικό, για τον επιστήμονα βέβαια που είναι ουσιαστικός κάτοχος γνώσης και εργάζεται με υλοποιήσιμο σχεδιασμό και στοχοπροσήλωση. Ο ερευνητής που βρίσκεται στην Ελλάδα έχει να παλέψει με πολλά και διαφορετικά προβλήματα για να φέρει σε πέρας επιτυχώς την εργασία του με ασύγκριτα περισσότερο κόπο και χρόνο, γεγονός που δυσκολεύει και καθυστερεί της ολοκλήρωση της έρευνας.

Παρ’ όλες τις δυσκολίες και τα προβλήματα που αντιμετωπίζει η έρευνα στην Ελλάδα, εσείς αποφασίσατε να δημιουργήσετε το δικό σας εργαστήριο έρευνας στον τομέα της Μοριακής Βιολογίας, έχοντας επενδύσει περισσότερα από δυο εκατομμύρια ευρώ. Τι σας ώθησε στο να τολμήσετε αυτήν την μεγάλη επένδυση;

Θα ήταν καλό να γίνει ένας διαχωρισμός σχετικά με την έρευνα, που είναι βέβαια γνωστός στους ειδικούς, ανάμεσα στη βασική έρευνα και στην έρευνα εφαρμογής. Από τα φοιτητικά ακόμα χρόνια μου είχα παρατηρήσει πως στη χώρα μας και ειδικότερα στο πεδίο της βιολογίας δεν είναι ανεπτυγμένη όσο θα έπρεπε η έρευνα εφαρμογής, δηλαδή η στοχευμένη και επικεντρωμένη στο αποτέλεσμα μελέτη των διάφορων βιολογικών φαινομένων. Είναι αδιαμφισβήτητο βέβαια, πως από τη βασική έρευνα προκύπτει η πληροφορία για την εφαρμογή, αλλά το να ασχολούμαστε όλοι με αυτή δε νομίζω πως είναι αποδοτικό και πως βοηθά στην ανάπτυξη. Κάποιοι ερευνητές θα πρέπει να επιμείνουν στο αποτέλεσμα και μάλιστα στο αποτέλεσμα εκείνο που οδηγεί σε όφελος του ανθρώπου στην καθημερινή ζωή του, είτε ως υπηρεσία, είτε ως προϊόν, έστω και αν αυτό περιορίζει την ευρεία επιστημονικότητά τους. Τέτοιου είδους έρευνα θα συναντήσει κάποιος συχνότερα σε εταιρίες φαρμακευτικές ή βιοτεχνολογικές και σπανιότερα σε πανεπιστήμια ή ερευνητικά ιδρύματα, όπου βέβαια ο ερευνητής είναι αρκετά πιο ελεύθερος επιστημονικά. Η άποψή μου αυτή σχετίζεται αποκλειστικά με το αντικείμενό μου, τη βιολογία, δεδομένου ότι από αυτό αντλώ την εμπειρία μου. Στην ιατρική για παράδειγμα η εφαρμογή είναι δεδομένη για τον επιστήμονα που την ασκεί σε καθημερινό επίπεδο θεραπεύοντας και σώζοντας τους ανθρώπους και απαλύνοντας τον πόνο τους. Στο χώρο αυτό η βασική έρευνα έρχεται ως ανάγκη του επιστήμονα ιατρού και πάντα αυτός αναζητά εντός της το ενδεχόμενο θεραπευτικό όφελος.

Το 2012 πήρατε το πρώτο βραβείο καινοτομίας από την Επιτροπή Έρευνας και Καινοτομίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Αποτελεί κίνητρο για έναν επιστήμονα η αναγνώριση από την επιστημονική κοινότητα. Αισθάνεστε μεγαλύτερη ευθύνη να συναγωνίζεστε με τους κορυφαίους του είδους;

Η βράβευση του εργαστηρίου μας και της ερευνητικής μας ομάδας αποτέλεσε γλυκιά απόδειξη πως αξίζει τον κόπο, αλλά και έντονη δέσμευση για ακόμα πιο αποτελεσματική εργασία και ανάπτυξη. Ξεκινώντας από το επιστημονικό ενδιαφέρον για την έρευνα, εφαρμόζουμε λύσεις για τη ζωή των ανθρώπων στο περιβάλλον τους. Όραμά μας είναι η εφαρμογή των δεδομένων της επιστήμης της βιολογίας με γνώμονα την προσαρμογή και τη βιωσιμότητα στο οικοσύστημα. Αξίες μας είναι οι επιταγές της επιστημονικής δεοντολογίας και των κανόνων της βιοηθικής.

Panagopoulos_lab_02 shutterstock_130755707

Ποιός είναι ο σκοπός και ο στόχος του ερευνητικού εργαστηρίου σας Green Biotech Hellas;

Σκοπός μας είναι να φέρουμε την επιστήμη της βιολογίας μέσα στην κοινωνία, με υπηρεσίες που βελτιώνουν τη καθημερινότητα και θωρακίζουν τη ζωή των ανθρώπων. Στόχος μας είναι η υλοποίηση των επιστημονικών σχεδίων και η μετουσίωσή τους σε εφαρμογές, προς όφελος των καταναλωτών, των ασθενών, των υγειών που προλαμβάνουν, και προς την ανάπτυξη της κοινωνίας που αυτοί συγκροτούν. Το Κέντρο Ερευνών Βιολογικών Επιστημών Green Biotech Hellas (greenbiotech.gr) δραστηριοποιείται στο χώρο της επιστημονικής έρευνας από το 2005 με ευρύ πεδίο καινοτόμων υπηρεσιών. Διαθέτει το πλέον σύγχρονο εργαστήριο έρευνας στον τομέα της μοριακής βιολογίας, επιτυγχάνοντας την ανύψωση των υπηρεσιών της ως το βαθμό του εργαστηρίου αναφοράς για τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας και τον Παγκόσμιο Οργανισμό Εμπορίου και Βιομηχανίας. Η Green Biotech Hellas παρέχει υπηρεσίες επιστημονικής έρευνας στους τομείς της βιομηχανίας, του εμπορίου, της υγείας και του περιβάλλοντος. Τα πεδία ερευνητικού ενδιαφέροντος είναι ο άνθρωπος, τα προϊόντα, το περιβάλλον και τα φάρμακα. Το σύνολο των υλικών και μεθόδων ακολουθούν τα διεθνή επιστημονικά πρότυπα, πιστοποιούνται και διαπιστεύονται ως έγκυρες επιστημονικά και αποτελεσματικές ερευνητικά από τον Πανευρωπαϊκό Οργανισμό Μοριακής Βιολογίας.

Το εργαστήριό σας παρέχει τη δυνατότητα στις φαρμακευτικές εταιρείες να κάνετε πλήρη έρευνα των νέων δραστικών ουσιών σε οποιοδήποτε στάδιο προκλινικής έρευνας. Θα θέλατε να μας μιλήσετε για τις υπηρεσίες και τις προοπτικές του εργαστηρίου σας όσον αφορά τις παροχές προς τις φαρμακευτικές εταιρείες;

Σχετικά με τις υπηρεσίες που παρέχονται προς τις φαρμακευτικές εταιρίες, το εργαστήριό μας παρέχει τη δυνατότητα για πλήρη έρευνα νέων δραστικών ουσιών σε οποιοδήποτε στάδιο προκλινικής έρευνας. Μπορούν να αναλυθούν οι επιδράσεις των διάφορων υπό μελέτη ουσιών σε όλα τα επίπεδα, in vitro και in vivo, από τα υποκυτταρικά συστήματα μελέτης, τις κυτταροκαλλιέργειες, ακόμα και έως τα ειδικά μοντέλα ζώων για συγκεκριμένες νόσους ή συστήματα. Επιπλέον, παρέχεται η δυνατότητα εξειδικευμένων αναλύσεων, που ενδεχομένως να χρειάζονται, σε οποιοδήποτε στάδιο των μετέπειτα κλινικών ερευνών φάσεων I έως και IV. Οι πιστοποιημένες διαδικασίας μας, τα εποπτευόμενα συμβόλαια διαχείρισης απορρήτου, οι διεθνείς συνεργασίες μας με τις μεγαλύτερες φαρμακευτικές εταιρίες και η συμμετοχή της ερευνητικής μας ομάδας στις έρευνες πολλών αποτελεσματικών φαρμάκων, που ήδη αποτελούν όπλα στη θεραπευτική φαρέτρα της παγκόσμιας ιατρικής κοινότητας, επισφραγίζουν την ποιότητα των υπηρεσιών μας. Αξίζει να τονιστεί ότι το εργαστήριό μας δίνει τη δυνατότητα και σε ιδιώτες ερευνητές ή εργαστήρια που έχουν απομονώσει κάποια ουσία ή έχουν παρασκευάσει κάποιο διάλυμα, π.χ. φυτικό εκχύλισμα, να μελετήσουν το αν και κατά πόσο υπάρχει θεραπευτική δράση. Μπορούμε επίσης να μελετήσουμε το μηχανισμό δράσης προκειμένου για ουσίες που προορίζονται για φάρμακα αλλά και για συμπληρώματα διατροφής. Οι μελέτες μπορούν να εστιάζονται τόσο σε μικρά πειράματα, όσο και σε όλα τα επίπεδα, in vitro και in vivo.

Πέρα από την έρευνα των φαρμάκων, η Green Biotech Hellas παρέχει και υπηρεσίες έρευνας που αφορούν τους καταναλωτές και τα προϊόντα. Θα θέλαμε να μας πείτε πως μπορεί να ωφεληθεί κάποιος από τις υπηρεσίες αυτές;

Τα τροφιμογενή νοσήματα αποτελούν σημαντική αιτία νοσηρότητας και θνησιμότητας, σύμφωνα με τα στοιχεία του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας. Δυο εκατομμύρια θάνατοι συμβαίνουν ετησίως από την κατανάλωση μολυσμένων τροφίμων. Η ακαταλληλότητα των τροφίμων μπορεί να οδηγήσει τους καταναλωτές σε χρόνια προβλήματα υγείας. Είναι δικαίωμα του καταναλωτή να γνωρίζει τί καταναλώνει. Ο Μοριακός Έλεγχος Προϊόντων (moriakoselegxos.gr ή testofproducts.com) δίνει τη δύναμη στον καταναλωτή να ελέγξει όποιο προϊόν επιθυμεί και να πληροφορηθεί κατά πόσο αυτό περιέχει μικρόβια ή γενετικά τροποποιημένους οργανισμούς και παράγωγά τους. Κατά πόσο ανιχνεύονται στο προϊόν επιβαρύνσεις από τοξίνες ή πρόσθετα χημικά πχ ορμόνες, φυτοφάρμακα ή άλλους παράγοντες και, κατά συνέπεια, αν είναι ή όχι προϊόν βιολογικής καλλιέργειας. Εντοπίζονται οι ετερογενείς προσμίξεις και η προέλευσή του. Το σύνολο των προϊόντων μπορούν να ελεγθούν με Μοριακό Έλεγχο. Βασικά όμως είναι εκείνα τα προϊόντα που χρησιμοποιούνται πολύ συχνά και ιδιαίτερα από περισσότερο ευπαθείς ομάδες, όπως τα παιδιά. Πέρα από τον ιδιώτη καταναλωτή, μπορεί και ο επαγγελματίας να κάνει μοριακό έλεγχο στα προϊόντα που παράγει, πουλά ή στα προϊόντα που χρησιμοποιεί και προμηθεύεται από τρίτους. Επιπρόσθετα, ο επαγγελματίας μπορεί να υποβληθεί σε αναλυτικό έλεγχο προκειμένου να λάβει την Πιστοποίηση Μοριακού Ελέγχου για τις εγκαταστάσεις ή τα προϊόντα του, ώστε να είναι δεδομένο ότι στην πράξη διασφαλίζει την υγεία και την ποιότητα για λογαριασμό των καταναλωτών που τον εμπιστεύονται.

Panagopoulos_lab_01

Πώς πιστεύετε ότι μπορεί να συμβάλει η μοριακή βιολογία στην πρόληψη της υγείας, αντικείμενο που αποτελεί το πιο έντονο ζητούμενο με βάση τις τελευταίες ανακοινώσεις του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας, τόσο για τον άνθρωπο, όσο και για την οικονομία;

Η γνώση των σημείων που πρέπει να δώσουμε προσοχή, ώστε να αποφύγουμε στο μέλλον το πρόβλημα, είναι το όνειρο κάθε ανθρώπου. Σε όλες τις εποχές και σε όλα τα κοινωνικά επίπεδα η προσπάθεια να προσεγγιστούν πληροφορίες που αφορούν στο τι πρόκειται να συμβεί ήταν έντονη. Στο πεδίο της υγείας η προσπάθεια αυτή φαίνεται πως αποδίδει καρπούς. Η ιδέα του στοχευμένου προληπτικού ελέγχου ειδικά για τον κάθε άνθρωπο είναι αρκετά παλιά, αλλά στις μέρες μας αρχίζει να γίνεται πραγματικότητα. Μπορεί να κάνω κάθε χρόνο προληπτικές εξετάσεις χωρίς όμως ποτέ να έχω κάνει κολονοσκόπηση, παρότι έχω προδιάθεση για πολύποδες στο έντερο. Αν όμως μπορώ να γνωρίζω από νωρίτερα την προδιάθεσή μου αυτή, τότε θα έχω τη δυνατότητα να κάνω την αντίστοιχη εξέταση και να προλάβω την άσχημη εξέλιξη χωρίς ρίσκο και ταλαιπωρία. Ο γυναικείος πληθυσμός είναι πολύ σημαντικό να ξέρει αν υπάρχει τάση για κακοήθεια στους μαστούς ή στις ωοθήκες, γεγονός που τις κάνει απόλυτα συνεπείς στον προληπτικό έλεγχο, αλλά και σε αλλαγές προς το υγιεινότερο στην καθημερινότητά τους. Πολλοί υποστηρίζουν πως το να ξέρει κάποιος την προδιάθεσή του σε κάτι μπορεί να τον επιβαρύνει ψυχολογικά. Μπροστά στα όσα κερδίζει στη ζωή και στην υγεία του, αυτός που ξέρει, η παραπάνω ανησυχία είναι υπερβολικά μικρή, με την προϋπόθεση βέβαια ότι αναφερόμαστε σε σκεπτόμενους ανθρώπους που μπορούν να διαχειρίζονται την πληροφορία προς όφελός τους. Αλλά και σε ό,τι αφορά τη βιολογική ή όχι, βάση μιας δυσλειτουργίας, ο μοριακός έλεγχος είναι σημαντικός, όπως για παράδειγμα σε ψυχικά νοσήματα, όπου μπορεί να διαφοροποιηθεί η θεραπευτική προσέγγιση ανάλογα με το αν υπάρχει συγκεκριμένος βιολογικός, γενετικός ή επιγενετικός παράγοντας που συνεργεί στο φαινόμενο. Η συνεργασία εργαστηριακών βιοεπιστημόνων με τους κλινικούς επιστήμονες ιατρούς είναι δεδομένη σε όλες τις προηγμένες χώρες του εξωτερικού και σιγά – σιγά βέβαια αρχίζει να διαφαίνεται και στην Ελλάδα.

Τί πρέπει κατά την άποψή σας να αλλάξει στην Ελλάδα, ούτως ώστε οι μελέτες και οι έρευνές μας να ξεχωρίσουν σε όλο τον κόσμο;

Σε ό,τι αφορά τα ερευνητικά εργαστήρια και τους ερευνητές που χρηματοδοτούνται από το κράτος θα πρέπει, τόσο ο κρατικός προϋπολογισμός να μεριμνήσει για την ουσιαστική αύξηση της χρηματοδότησής τους, όσο και εκείνοι από την πλευρά τους να εστιαστούν σε έρευνες που οδηγούν σε εφαρμογές και λύσεις, προκειμένου το όλο εγχείρημα να είναι ανταποδοτικό, εξωστρεφές και να προσελκύει και άλλους χρηματοδότες, μπαίνοντας ουσιαστικά σε αναπτυξιακό μοντέλο. Σχετικά με την έρευνα εφαρμογής σε εταιρίες φαρμακευτικές ή βιοτεχνολογικές, όπως στη δική μας περίπτωση, θα πρέπει να αυξηθεί η ενημέρωση των νέων βιοεπιστημόνων για το τί χρειάζεται η διεθνής αγορά σε επίπεδο υπηρεσιών ή προϊόντων, να τους δοθούν κίνητρα επιχειρηματικότητας στον τομέα της επιστημονικής καινοτομίας, να μειωθούν οι τυπικές και γραφειοκρατικές διαδικασίες όπου αυτό είναι δυνατό και κυρίως να καταλάβει ο καθένας από εμάς πως με το μυαλό και τα χέρια του μπορεί να αλλάξει τη ζωή του και την κοινωνία όπου ζει.

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ

Ο Δρ. Δημήτρης Παναγόπουλος είναι Μοριακός Βιολόγος, ιδρυτής της Green Biotech Hellas. Γεννήθηκε στη Γλυφάδα το 1977 και φοίτησε στο Τμήμα Βιολογίας του Πανεπιστημίου Κρήτης, λαμβάνοντας κάθε έτος τιμητική υποτροφία. Εκπόνησε τη διδακτορική του διατριβή ως υπότροφος του Κέντρου Βιοϊατρικών Επιστημών «Αλέξανδρος Φλέμινγκ» και αναγορεύθηκε διδάκτορας από τον τομέα Φυσιολογίας του τμήματος Βιολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών. Παράλληλα, ολοκλήρωσε το μεταπτυχιακό πρόγραμμα ΜΒΑ του τομέα Διαχείρισης Υγείας και Βιοπληροφορικής του Πανεπιστημίου της Φρανκφούρτης, λαμβάνοντας την τιμητική υποτροφία Wolfgang Goethe και αναγορεύθηκε Διδάκτορας για δεύτερη φορά από τον τομέα Ερευνητικών Εφαρμογών του Πανεπιστημίου της Φρανκφούρτης.

Το ερευνητικό έργο του εστιάστηκε στην ανάπτυξη εφαρμογών Μοριακής Βιολογίας, Βιοτεχνολογίας και Βιοπληροφορικής στους τομείς της Υγείας και της Βιομηχανίας. Το 2005 ίδρυσε το πρώτο ιδιωτικό κέντρο ερευνών στο χώρο της Βιολογίας αποκλειστικά με ίδια κεφάλαια, όπου μαζί με την ερευνητική του ομάδα ανέπτυξε πλήθος εφαρμογών, παράγοντας πλούσιο ερευνητικό έργο, τόσο σε επίπεδο εργασιών, όσο κυρίως στο χώρο των διεθνών πατεντών.

Share.

About Author

Comments are closed.